Ik heb een:

Energiemarkt analyse 10 januari 2023

Een multipolaire verschuiving met verstoringen in energie en dollar.

Bij COMCAM analyseren we doorlopend ontwikkelingen op de energiemarkt. Onze kennis en inzichten delen we in onze marktanalyses.

 

Ga direct verder naar

> IntroductieRuwe olieElektriciteitAardgas > SteenkoolEmissierechten

Introductie

Het jaar 2023 zal een vervolg brengen op wat in 2022 in gang werd gezet met de Westerse sancties tegen Rusland. Op korte termijn zal de rol van Brent olie en de energie-indices worden uitgehold door de heropening van China en haar ruwe olie aankopen van Eastern Siberia Pacific Ocean (ESPO) crude. Door de in toenemende mate in yuan-genoteerde Russische olie-exporten en het weglaten van ESPO uit de bredere commodity indices, zal Brent als wereldwijde olie benchmark minder belangrijk gaan worden.

De Chinese vraag naar energie was beperkt in 2021 en 2022. Een brede economische heropening zal de vraag naar ESPO-verschepingen en directe Rusland-China leveranties via pijpleiding doen versnellen. De leveringen via pijpleiding hebben geen verzekeringsdiensten uit de EU of G7 nodig. De producten zullen dan ook tegen de ongelimiteerde prijs worden verhandeld.

De Bloomberg Commodity Index, als ook de bijbehorende futures instrumenten, gebruiken WTI en Brent voor het bepalen van het gewicht van ruwe olie. Momenteel wordt een quasi-ruilhandel toegepast voor de in yuan genoteerde aankopen van Russische olie. Chinese kopers betalen met yuan voor olie en Rusland gebruikt de yuan om Chinese technologie producten te kopen. Dit is hetzelfde als het petroyuan model dat besproken werd tijdens de China-Saoedi top.

Golfstaten zien een rol weggelegd voor de petroyuan waarvan de omvang vergelijkbaar is met de vraag naar Chinese goederen en overdracht van technologie. De Saoedi’s beschouwen de yuan echter niet als een alternatieve reservevaluta zoals Rusland dat doet. Riyad heeft haar munteenheid aan de dollar gekoppeld net als Hong Kong. Om de riyal-munteenheid te beschermen, moet het land beschikken over voldoende dollarreserves zolang het petrodollarsysteem bestaat. En daarmee de macht van de Federal Reserve om als centrale bank van dit dollarsysteem te fungeren.

Steeds hogere yuan betalingen voor Russische energie en meer bilaterale China-Saoedi handel verlagen de toekomstige vraag naar dollars. Op lange termijn zullen meer handelsovereenkomsten in lokale valuta worden afgesloten. De dollarstromen zullen eroderen, als ook de invloed van de Federal Reserve.

“China wants to rewrite the rules of the global energy market”, and it will do it by first removing the dollar from the orbit of the Bric countries (Brazil, Russia, India, China) that have been affected by the “weaponization” of dollar foreign exchange reserves meant to punish Russia and keep Putin from filling his wartime coffers.” – Zoltan Pozsar

Ruwe olie

Ongeveer 40% van de bewezen oliereserves is in handen van OPEC+-leden Rusland, Iran en Venezuela. Deze landen verkopen tegen hoge kortingen aan China en gaan mee met het petroyuan plan van Beijing. De landen van de Gulf Cooperation Council (GCC), met name Saoedi-Arabië en de VAE, zijn goed voor nog eens 40% van de bewezen oliereserves. Deze landen leunen ook steeds dichter tegen China aan. De overige 20% is ook toegankelijk voor China als grootste importeur van ruwe olie ter wereld.

De de-dollarization van de wereldwijde olie-industrie zal een langdurig proces worden dat gestaag doorgaat. De Westerse sancties zijn slechts een katalysator geweest voor deze ontwikkeling. Ongeveer 2,7% van de handel vindt plaats in Chinese yuan, tegenover 41% voor de Amerikaanse dollar.

Het Chinese doel is geduldiger dan het Westen gewend is. Langzaam wordt geknabbeld aan de hegemonie van de dollar in de olie- en overige grondstoffenmarkten. En als voorkeursreservevaluta. Met elke geopolitieke onrust in het conflict Rusland-Oekraïne en met elke nieuwe Westerse sanctie, wordt Beijing ondersteund bij haar petro-yuan doelstellingen.

De Russische ruwe olie uit de Poolcirkel, die voor het EU-embargo aan Europa werd verkocht, gaat nu richting het Oosten. Naar China en India, de twee grootste kopers van Russische olie sinds de invasie van Oekraïne.

Analisten van Energy Intelligence verwachten voor dit jaar een verdere afname van de Russische raffinage marges. Er moet meer betaald worden voor tankers die langere afstanden moeten afleggen. Energy Intel voorspelt dan ook een daling in de raffinage doorvoer van 600.000 vaten per dag in 2023.

Eind 2022 was de prijs van termijncontracten een bescheiden 7% hoger. Een fractie van de $ 60 per vat appreciatie afgelopen lente toen de angst rondom de oorlog in Oekraïne piekte. Sindsdien hebben de teruggevallen brandstofvraag, de Amerikaanse recessievrees en de opleving van Covid de prijsstijging tenietgedaan. Niettemin zijn er voldoende redenen voor een hernieuwde rally dit jaar.

Aan de vraagzijde moet het koudste deel van de winter nog beginnen. De vraag naar brandstoffen zal in de eerste maanden van dit jaar toenemen. Zeker als China’s heropening aan kracht wint met meer auto- en vliegverkeer. Dit is al te zien aan de substantiële verhoging van de ruwe olie quota’s voor 2023, vroeger dan gebruikelijk. Het moet Chinese raffinaderijen aanmoedigen hun productie te verhogen en de economie weer aan te zwengelen. 

Het aanbod zal krapper worden door de sancties van EU en G7. Met een OPEC+ die bereid is de markt te verdedigen door de output te verlagen. Het is de combinatie van verrassingen aan de vraagzijde en tekorten aan de aanbodkant waardoor de Brentprijs weer boven $ 100 kan gaan handelen.

Prijs Ruwe olie – Brent maart 2023 ($/barrel) – week cloud candle, log scale

“Just another cycle”

Elektriciteit

Grondstoffen zijn de reddingslijn voor de wereldwijde economie. We eten energie. Periodes van sterke vraag onthullen vaak de opstoppingen in de toeleveringsketens die tot snelle prijsappreciatie kunnen leiden. Kapitaalinvesteringen volgen de opbrengstverwachtingen die geëxtrapoleerd worden vanaf de hoge prijsniveaus en record marges.

Een neerwaartse vraagaanpassing toont vervolgens de overtollige investeringen die gedaan zijn. Prijzen dalen en de zwakste schakels in de aanbodketen worden opgeruimd. Lange perioden van lage prijzen leiden tot zelfgenoegzaamheid. Een sterke vraag veroorzaakt weer druk op de toeleveringsketens. Zo ontstaat een ritmische cyclus tussen BOOM, BUST en herstel.

Aardgas vlak na de eeuwwisseling is een interessant voorbeeld van deze cyclus. Het mijnen van Bitcoin volgt nu eenzelfde patroon. De Bitcoin mining sector zag een ongekende boom in de herfst van 2021. Dit werd gedreven door het hoge prijsniveau.

Door de combinatie van hoge prijzen en recordmarges trok deze sector nieuw kapitaal aan. Met de belofte van een snelle terugbetaling onderschreven door aanhoudende prognoses van succes. Net als eerdere busts in de energiesector, leidde de instroom van nieuwe investeringen in Bitcoin mining tot een sterke afname van de marges. 

Op dit moment is mijnen winstgevend. Maar de miners zijn niet in staat om aan hun financiële verplichtingen te kunnen voldoen. Dus zullen er veel minebedrijven failliet gaan. Steeds meer schuldeisers en schuldenaren komen onder druk te staan. Vergelijkbaar met de grondstoffencycli, is de verwachting dat het eigenaarschap van aandeelhouder naar de kredietverstrekker over zal gaan. Deze nieuwe eigenaren zullen deze ondernemingen laten draaien om cashflow te genereren in plaats van groei.

Groeikapitaal zal deze sector jaren mijden, zoals bij commodity busts in het verleden. Maar zelfs bij een laag prijsniveau zijn er reële cashflows te verdienen met Bitcoin mining.

De uitspraak “History doesn’t repeat, but it rymes” is hier van toepassing. Het unieke aan deze cyclus is dat institutionele miners veel meer belangen hadden in de recente bullmarkt. De afwikkeling hiervan lijkt op een klassieke boom-bust cyclus in de grondstoffenmarkt. Het zal voorbijgaan met discipline. Handelaren jagen op de bodem in asset markten. Kredietmarkten bieden de ongerepte mogelijkheid om sterke opbrengsten te verdienen in markten met lage prijzen en een aanzienlijke mogelijkheid tot herstel. Deze mogelijkheid leidt weg van bottom fishing en is meer gericht op de noodzakelijke ingrediënten om klaar te zijn voor de volgende opwaartse beweging. Gedisciplineerd kapitaal.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2024 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“In fact, Europe has been able to add more gas into storage in the last few days amid a mix of curbed heating needs and typically lower consumption during the holiday season.” – Bloomberg

Aardgas

Amerika heeft Qatar geëvenaard als grootste exporteur van Liquified Natural Gas (LNG) ter wereld. Beide landen exporteerden in het afgelopen jaar 81,2 miljoen ton van de super-gekoelde brandstof, aldus Bloomberg. Amerika had Quatar kunnen overtreffen als de Freeport LNG faciliteit niet door brand was gesloten vanaf medio 2022. Volgens Rystad Energy had het volume aan Amerikaanse LNG-export in dat geval 86 miljoen ton kunnen bereiken. Als Freeport LNG dit jaar weer opstart, zal de Amerikaanse LNG-uitvoer met 11% kunnen toenemen. Voor de verdere toekomst heeft Qatar plannen om de jaarlijkse exportcapaciteit uit te breiden tot 100 miljoen kubieke meter.

Over de gasvraag hoeven Amerikaanse producenten zich geen zorgen te maken. Europa zal belangstelling hebben doordat de weggevallen Russische gasleveringen vervangen moeten worden. Amerika is vanaf 2016 LNG gaan exporteren vanwege een overvloed aan schaliegas en de groeiende mondiale vraag naar aardgas. Azië was voorheen topbestemming van de Amerikaanse vrachten totdat de EU naarstig op zoek moest gaan naar alternatieven door het wegvallen van het Russische aanbod door sancties, sabotage en geopolitieke onwil.

Acht Europese landen lieten all-time high temperaturen zien op nieuwjaarsdag. Anna Fleck van Statista bericht dat duizenden lokale meetstations op het Europese continent een recordtemperatuur hebben gemeten op 1 januari 2023. Het betrof locaties in o.a. Polen, Denemarken, Nederland, Wit-Rusland, Tsjechië, Spanje, Litouwen en Letland.

De Amerikaanse en Europese aardgasprijzen zijn fors gedaald door deze milde temperaturen waardoor er minder stookvraag is. De relatief hoge temperatuur zal naar verwachting tot minstens halverwege januari aanhouden. De Europese gasbuffer blijft hierdoor op een hoog niveau liggen.

Hierdoor zijn de zorgen over blackouts en rantsoenering getemperd. Deze opluchting is te zien aan de prijsdaling in de drie grote regio’s. Mede ook dankzij stijgende windproductie en dalende elektriciteitsconsumptie.

Het risico op een wereldwijde energiecrisis neemt af voor nu. Totdat de volgende koude periode aanbreekt. De aardgasprijs in Europa noteert nu onder de EU-prijslimiet die eind december werd ingesteld. Deze limiet wordt getriggerd als de prijs van het eerstvolgende maandcontract (month-ahead) boven € 180 per MWh handelt gedurende drie werkdagen. Ook moet de prijs van de front maand TTF € 35 hoger noteren dan de referentieprijs voor LNG op de wereldmarkt voor dezelfde drie werkdagen.

De gasprijs voor levering in 2023 zakte hard weg tot eind december en kwam zo dicht bij de prijs van leverjaar 2024. De backwardation, het prijsverschil tussen de eerste kalenderjaren is sinds augustus bijna volledig uit de prijzen gelopen. Een teken van een ruime aanbodsituatie voor dit moment. De weekprijs handelt nog boven de Ichimoku Cloud en probeert een bodem te vinden.

Prijs TTF gas leverjaar 2024 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“Cheaper natural gas prices are negative for coal producers, whose product competes against gas for electricity generation.” – Bloomberg

Steenkool

Het wereldwijde kolengebruik steeg tot recordhoogte afgelopen jaar. Reden was de scherpe stijging van aardgasprijzen. Dit had grootschalige overstap van energie brandstof tot gevolg. Nutsbedrijven in veel landen gingen van het aardgas af en joegen de vraag op naar concurrerende opties, zoals kolen.

Door de bovengemiddelde temperaturen zal de ‘gas-to-coal switching’ weer voor een deel worden teruggedraaid. Mogelijk slechts tijdelijk. In Europa noteren aardgasprijzen ver onder kosten van kolen. De situatie was tijdens de zomer omgekeerd toen de prijs van aardgas in de meest recente spike zat.

China staat grote kolenimporteurs toe hun aankopen uit Australië te hervatten. Hiermee eindigt een officieus verbod dat meer dan twee jaar heeft geduurd. OilPrice merkte vorige week op dat de volgende vier grote bedrijven nieuwe kolen-aankopen mogen doen: China Baowu Steel Group Corp, China Datang Corporation, China Huaneng Group Co, en China Energy Investment Corporation.

Prijs ICE Coal leverjaar 2024 (usd/t) – week cloud candle, log scale

 

Amerikaanse groene subsidies veranderen het investeringslandschap.

Emissierechten

Energiezekerheid en klimaatbeleid beginnen het wereldwijde investerings-verhaal te herscheppen. De grootschalige, groene subsidies in Amerika, waaronder die van de Inflation Reduction Act (IRA), zullen een game-changer zijn voor renewables. De Act zal niet alleen sectoren stimuleren die weinig CO2 uitstoten. Ook zal het Amerika helpen om Europa voorbij te streven in een aantal belangrijke groeisectoren. Maar energiezekerheid en groen beleid hebben al vaker een vals ochtendgloren gezien. Hoe waarschijnlijk is het dat hierdoor het investeringslandschap verandert?

De geschiedenis kan mogelijke als gids dienen. Vijf decennia geleden pionierde Frankrijk in een energiezekerheid programma, het Messmer-plan. Tot nu toe het meest succesvolle plan voor energiezekerheid en decarbonisation. Deze ervaring biedt belangrijke lessen voor investeerders en bankiers die proberen uit te vogelen hoe revolutionair de IRA zou kunnen zijn.

Een essentiële innovatie van Messmer-plan was dat het gebruik maakte van de hefboom van private financiering vanuit de Amerikaanse kapitaalmarkten, gedekt door staatsgaranties. Ook de IRA bevat private prikkels om de transitie te versnellen. De subsidie bedraagt officieel $ 370 miljard, maar het bedrag dat hiermee gemoeid is waarschijnlijk vele malen hoger. Er is bijna $ 1 biljoen aan belastingmaatregelen en gerelateerde leenfaciliteiten beschikbaar gesteld. Om de energiezekerheid te ondersteunen en een snellere uitrol van hernieuwbare energie vanuit alle programma’s mogelijk te maken, aldus Kaya Advisory.

De vraag is of Europese bedrijven een dergelijke mogelijkheid hebben in een energiesysteem dat meer gebalkaniseerd is. Deze bedrijven kijken nauwgezet hoe ze voordeel kunnen halen uit IRA. Mogelijk ook via uitbreiding of door nieuwe operaties in Amerika op te zetten.

Een belangrijke vraag is of IRA competitie zal creëren voor vergelijkbare schone technologie-regimes in Europa en Azië. De vraag zou daarom een discussiepunt moeten zijn op het World Economic Forum in Davos later deze maand. De hercalculatie van de kapitaalkosten zal een tegenwind zijn.

Europese regulering is ook een probleem. Belastingen op overwinsten, nu ook in Finland, hebben geleid tot een onzekere omgeving en bedrijven die hun investeringen terugschroeven. Terwijl veel Europese landen bekend staan om het verzetten van de doelpalen met betrekking tot hernieuwbare subsidies.

Veel beleidsplannen, zoals RePowerEU om de Europese afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen te reduceren, zijn te veel gericht geweest op een lange termijn doelstelling zonder korte termijn incentives. Daarentegen biedt de IRA 10 jaar financiering en helder beleid. Europa en Groot-Brittannië kunnen nog veel leren van zowel het huidige IRA als van Messmer’s plan uit de zeventiger jaren. Investeerders hebben subtielere raamwerken nodig die decarbonisation winners belonen en investeringen vrijmaken. Het zou ironisch zijn als veel van de hedendaagse ESG-fondsen er niet in zouden slagen hun portfolio’s te verschuiven naar de schone-technologie namen. Maar ook niet zouden investeren in de kritische “kaki” industriële bedrijven die progressief groener aan het worden zijn. 

De prijs van essentieel materiaal voor zonnepanelen daalde vorige week nu het aanbod de vraag aan het bijbenen is, aldus BloomberNEF. De gemiddelde kosten van de hoogste kwaliteit polysilicium daalde met nog eens 20% door het overaanbod. De prijs van zonnepanelen daalde met 1% tot het laagste nominale niveau sinds mei 2021. Volgens de China Silicon Industry Association is de productie van Chinees polysilicium gestegen met 96.700 metric ton in december 2022, een toenamen van 7,5% ten opzichte van de vorige maand.

Nieuwe capaciteit voor polysiliciumfabricage heeft de binnenlandse productie ervan met 66% vergroot in 2022. Analyse van BloombergNEF laat zien dat de prijzen van polysilicium in vrije val zijn geraakt, nu rond $ 24 per kilogram. Het goede nieuws is dat de prijs van zonnepanelen verder omlaag kan.

Prijs Emissierechten – december 2023 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

COMCAM – analyse op maat

Onze analyse geeft op hoofdlijnen een aantal ontwikkelingen aan die impact hebben op de energieprijzen. Een uitgebreidere analyse bieden we aan als losse dienst. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar mogen worden gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.