Ik heb een:

Energiemarkt analyse 15 mei 2024

Lage aardgasprijs zet Noorse inkomsten uit offshore velden onder druk.

Bij COMCAM analyseren we doorlopend ontwikkelingen op de energiemarkt. Onze kennis en inzichten delen we in onze wekelijkse marktanalyse.

“The Continent experienced a relatively mild winter, which meant that gas consumption was lower than expected. This is an important factor that has affected price and revenues.” – Kristin Kragseth, CEO Petoro

Introductie

Noorwegen zag de cashflow uit olie- en gasvelden in het eerste kwartaal van 2024 bijna halveren ten opzichte van dezelfde periode in 2023. Volgens staatsbedrijf Petoro het gevolg van dalende prijzen en een lager dan verwachte gasconsumptie in Europa. Na een aantal jaren van abnormaal hoge aardgasprijzen, is de behaalde gasprijs in het eerste kwartaal 51% lager uitgekomen dan hetzelfde kwartaal van vorig jaar. Toch is de cashflow uit productie nog steeds hoog vanuit historisch perspectief, aldus CEO Kristin Kragseth.

De productie van de staatsportfolio in Noorse offshore velden bereikte het hoogste niveau sinds het eerste kwartaal van 2018 volgens Petoro. Het staatsbedrijf werkt nauw samen met operators en licentiepartners om nieuwe en winstgevende productie met zo laag mogelijke emissies te ontwikkelen. Volgens Petoro zal de activiteit op het Noorse plat komende jaren hoog blijven. Eind april ontving de Noorse energieminister Terie Aasland een ontwikkelingsplan voor een nieuw Noordzee olie- en gasveld dat aan een bestaand platform zal worden gekoppeld. Het kostenplaatje hiervan wordt geschat op $ 572 miljoen.

Olie- en gasbedrijven willen dit jaar hun offshore exploratieactiviteit en uitgaven voor de kust van Noorwegen uitbreiden. De West-Europese topproducent van olie en gas zoekt naar mogelijkheden om de productie te handhaven en de exporten naar de rest van Europa te verhogen. Zie ook het Noorse groeiplan.

“Investments in other sectors are also picking up, particularly in manufacturing and energy production and supply, and in the coming months, infrastructure investment will also start to accelerate on the back of fiscal stimulus.” –Eugenia Victorino, Azië strategie SEB Singapore

Ruwe olie

Sinds midden jaren ’90 dreef China’s buitengewone, economische expansie bijna eigenhandig een supercyclus in de prijzen van belangrijke grondstoffen, waaronder olie en gas. In 2013 werd China de grootste netto importeur van petroleum en andere liquide brandstoffen. Vanaf eind 2017 maakte de hoge Chinese economische groei het mogelijk Amerika voorbij te streven als grootste ruwe olie importeur ter wereld. Eind 2019 kwam deze activiteit tot een kunstmatige stop door draconisch Covid beleid waarmee de economische vertraging werd ingezet.

In 2023 bereikte China haar groeidoelstelling van ca. 5%, namelijk 5,2%. Dezelfde target staat voor dit jaar. De oliemarkt vraagt zich af of deze doelstelling zal worden bereikt. En zo ja, hoe eenvoudig?

Het volume van olie- en geraffineerde petroleum importen lag in 2022 en begin 2023 ongeveer 8% lager dan eind 2019. Infrastructuur en de export-georiënteerde maakindustrie compenseerden voor een deel de lagere mobiliteit en bouwactiviteit. In die fase van Chinese opleving steeg de olievraag. Echter de schaal waarop bleef te beperkt om olieprijzen significant hoger te zetten. Dit kwam ook doordat China goedkope olie uit Rusland kon inslaan. Daarnaast koopt China ook olie van Iran en Irak via diverse mechanismen.

Amerika neemt nog geen actie als er olie buiten om de officiële boeken wordt geleverd, ondanks sancties op de export van Iran en Irak. Dit zorgt uiteindelijk voor een lagere vraag elders in de wereldwijde energiemarkten en houdt de olieprijs onder controle. Een bron bij het EU-energiezekerheidscomplex zei recent tegen OilPrice.com dat de economische schade voor China en haar exportmarkten in het westen flink zou toenemen als olieprijzen langer dan een kwartaal boven $ 90 tot $ 95 zouden blijven.

Ondanks spanningen in het Midden-Oosten, die een tijdelijke stijging van de oorlogsrisicopremie veroorzaakten, is er geen werkelijke impact geweest op de olievoorraden. De premie is grotendeels weer verdampt. Diplomatieke pogingen hebben het conflict tussen Iran en Israël binnen de perken gehouden. Zonder impact op olieproductie of tankerexports vanuit de Perzische Golf.

Senior OPEC ministers en officials benadrukken dat het beleid van de groep pro-actief en vooruit kijkend is. Dat zou kunnen kloppen als het gaat om een productieverlaging ter voorkoming van overaanbod en voor het stabiliseren van prijzen. Als het gaat om productieverhóging, heeft de groep meestal gewacht totdat voorraden afnamen en prijzen al flink waren gestegen.

In het afgelopen decennium hebben OPEC+-productieverlagingen gezorgd voor een hoog prijsniveau en ondersteuning van een aanhoudende productiegroei buiten de groep. Vooral op het westelijk halfrond. Een aantal leden van het kartel hebben daarom hun zorgen geuit over het verlies van marktaandeel. Ze hebben aangedrongen op het verhogen van de productie. Maar tot nu toe geeft OPEC+ de voorkeur aan prijs boven volume. 

Prijs Ruwe olie – Brent Juli 2024 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

“The hunger for energy continues to grow, especially in the data center industry with new large-scale projects adding hundreds of megawatts of demand.” – Loudoun Now

Elektriciteit

Sinds de start van het digitale tijdperk stroomt het grootste deel van de wereldwijde internetdata via grootschalige datacentra in Noord-Virginia. Dit gebied staat bekend als “Data Center Alley”, de thuisbasis voor werelds grootste concentratie aan datacentra. Sommigen noemen het gebied ‘spy country’ omdat een groot aantal datacentra wordt gebruikt door de CIA en andere inlichtingendiensten.

De elektriciteitsvraag vanuit datacentra in Noord-Virginia zal toenemen door de exponentiële uitrol van smartphones, streamingdiensten, smart apparaten en generatieve AI. Dusdanig dat nucleaire reactoren nodig zijn en mogelijk meer, aldus Dominion Energy. CEO Bob Blue zei tegen investeerders dat economische groei, elektrificatie en versnelde uitbreiding van de vraag naar elektriciteit een boost zal geven.

Blue zegt dat de datacentrum-industrie afgelopen jaren substantieel is gegroeid in Noord-Virginia en zal blijven groeien. Hij wijst erop dat de 30 megawatt van een enkel datacentrum is gegroeid naar standaard 60 tot 90 megawatt. Regelmatig worden ook verzoeken ingediend voor grotere datacentra die meerdere gebouwen bevatten met een totale capaciteit van 300 megawatt tot enkele gigawatt. Blue zegt dat de elektrificatie van de economie, in combinatie met datacentra, zal zorgen voor substantiële vraaggroei in de nabije toekomst.

De prijs van baseload power 2025 heeft afgelopen week een lagere top gezet. De markt consolideert momenteel.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2025 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“While the rest of the world galvanizes around a nuclear energy resurgence, Germany will have to forge its own path.” – Haley Zermba

Aardgas

De wereld is bezig met een nucleaire wedergeboorte. Uraniumprijzen stijgen hard nu de nucleaire brandstof wereldwijd wordt opgekocht. Rusland bouwt haar nucleaire energie verder uit in opkomende Afrikaanse landen. Zelfs Japan keert terug naar deze carbonvrije energiebron, 13 jaar na de nucleaire Fukushima-ramp.

Er zijn momenteel ongeveer 60 nieuwe nucleaire reactoren in aanbouw. Nog eens 110 reactoren bevinden zich in de planningsfase. De enige grote uitzondering op de nieuwe nucleaire revolutie is Duitsland. Dit land haalde een jaar geleden haar laatste drie nucleaire centrales offline. En het lijkt erop dat deze centrales niet meer online zullen komen.

De Duitse antinucleaire houding is op veel manieren verrassend. Dit Europese land is een uitgesproken voorstander van de groene energie transitie. Het heeft besloten één van de meest betrouwbare vormen van carbon-vrije energieproductie te beëindigen en dit een hogere prioriteit te geven dan de transitie weg van kolen, de meest vervuilende fossiele brandstof. De beslissing van Duitsland om de laatste vestingwerken van haar nucleaire energiesector te elimineren komt in een tijd dat de energiezekerheid reden tot zorgen geeft.

Al jaren waarschuwden critici dat Europa en zeker Duitsland te afhankelijk werden van Russische energie-importen. Vanaf februari 2022 werden de Duitse economie en energiesector hard getroffen doordat het land voor 50% afhankelijk was van Russisch gas ten tijde van de invasie in Oekraïne. Duitsland heeft ervoor gekozen om miljarden uit te geven aan eigen, nieuwe aardgascentrales, uitgebreid met significante hernieuwbare energie-expansie. Mocht het energie-aanbod tekortschieten, dan kan worden teruggevallen op kolen. Dit alles in plaats van het verlengen van de levensduur van de nucleaire sector voor energiezekerheid.

Een jaar na de volledige sluiting van de kerncentrales is meer dan de helft van de Duitsers van mening dat de timing van de nucleaire stop verkeerd was. Industrie-experts zeggen dat Duitsland nu meer voor haar energie betaalt als direct gevolg van deze total shutdown. Zelfs met een ideologische verschuiving en een update van politieke platforms kan de Duitse nucleaire industrie niet zomaar worden opgestart.

De ontwikkeling van een nieuwe nucleaire centrale is een trage en kostbare onderneming, vaak met een duur van meer dan 10 jaar. Om vanaf nul opnieuw te beginnen, op het moment dat energiezekerheid en klimaatverandering zo urgent zijn, is niet zinnig voor Duitsland. Terwijl de rest van de wereld zich bezig houdt met de wederkomst van nucleaire energie, zal Duitsland haar eigen pad moeten uitstippelen.

De prijs van leverjaar 2025 laat een licht opwaartse trend zien. Met mogelijke hervatting van de ‘bullrun’ boven € 37,50.

Prijs TTF gas leverjaar 2025 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

“Ironically, U.S. miners can meet Asian needs while their government rejects them as a fuel source for cheap electricity!” – Vijay Jayaraj, auteur RealClear Wire

Steenkool

Vietnam en andere Aziatische landen hebben hun zinnen gezet op kolen. Gegeven de dynamiek van het energiegebruik in de snel ontwikkelende industriële sector, is het geen verrassing dat deze landen op het rempedaal trappen wat betreft grote beloften op internationale klimaatconferenties om CO2-emissies dan wel fossiele brandstoffen te reduceren.

Elektriciteit is een hoeksteen van de maakindustrie in Vietnam. In 2023 waren kolen goed voor meer dan 40% van alle elektriciteit in dit land. De overvloedige hydro reserves hebben voor ongeveer 30% bijgedragen. Aardgas produceerde 10% van de elektriciteit. Dit jaar verwacht men een tekort in hydro-elektrische opwek door minder neerslag. Tegelijkertijd wordt de elektriciteitsproductie met aardgas gecompliceerder door de voorspellingen van hogere gasprijzen. Zo rapporteert Bloomberg dat staatsbedrijf PetroVietnam Gas onlangs besloot  geen vracht te kopen voor juni vanwege de hoge aanbiedingsprijzen. 

Dus dan zal het zware werk voor de elektriciteitsvraag uit kolen gehaald moeten worden. Vietnam stimuleert kolenmijnen hun productie te maximaliseren voordat de vraag een piek zal bereiken in de zomermaanden. Ook wil het land de kolenexploratie vergroten. Dat betekent een middellange tot lange termijn afhankelijkheid van kolen.

De uitbreiding van kolengebruik in Vietnam was onvermijdelijk. Het land kan niet continu het risico lopen van een groot gat tussen vraag en aanbod op het moment dat dammen droogvallen of gasprijzen te hoog oplopen. De groei van de elektriciteitsvraag van uitbreidende industrieën neemt in een behoorlijk tempo toe. Energiezekerheid is essentieel voor het garanderen van de positieve groeitrend van de industrie.

Eenzelfde fenomeen is zichtbaar in de rest van Azië. De regionale groeiende vraag van kolen kan worden toegeschreven aan de snelle economische groei in deze landen. China, werelds grootste kolenconsument zag een toename van de consumptie in 2024. Eerder dit jaar toonden diverse rapporten de tientallen nieuwe kolencentrales in China. In 2023 was het land verantwoordelijk voor 95% van de bouw van nieuwe kolencentrales wereldwijd. Er staan in totaal 1.142 actieve kolencentrales in China, vijf keer zoveel als in Amerika.

India, een andere grote speler op de Aziatische energiemarkt, zag eveneens een toename in zowel kolenimporten als productie. India heeft haar infrastructuur-uitgaven vergroot, met een verwachte opleving in de vraag naar (coal based) staal en de verwerking van ruwe materialen.

Indonesië heeft 254 operationele kolencentrales en 40 nieuwe centrales in aanbouw. Ook Japan is een grote kolenconsument en de grootste importeur van Australische kolen in recente jaren. Net als Australië is Amerika een topleverancier van kolenimporten voor deze Aziatische landen.

De ironie wil dat Amerikaanse mijnbedrijven tegemoet komen aan de Aziatische kolenbehoefte terwijl de Amerikaanse regering kolen verwerpt als brandstofbron voor goedkope elektriciteit. De recente uitbreiding van emissiereductiedoelstellingen voor de Amerikaanse industrie, als ook beperkingen op de exportcapaciteit van aardgas door de Biden regering, zijn zeer verwonderlijk gezien de verdere expansie van fossiele brandstofcapaciteit door diverse Aziatische landen.

Prijs ICE Coal leverjaar 2025 (usd/t) – week cloud candle, log scale

“Selling emissions credits for reductions that never happened . . . literally makes climate change worse.” – Keith Stewart, energie strateeg Greenpeace Canada

Emissierechten

Het meest recente hoofdstuk in het ‘groene’ initiatief is supermajor Shell die ‘phantom’ carbon credits heeft verkocht. Twee keer het volume van de emissies die het bedrijf werkelijk heeft vermeden. Aldus de Financial Times (FT). Shell heeft miljoenen aan carbon credits, verbonden aan het verwijderen van CO₂, verkocht aan Canada’s grootste oliezandbedrijven. Ondanks gerezen twijfel over de validiteit van de beweerde emissiereducties.

Dankzij een subsidie initiatief van de regionale overheid van Alberta wist Shell met haar carbon capture facility Quest 5,7 miljoen credits te registreren tussen 2015 en 2021. Deze credits werden vervolgens verkocht aan oliezandproducenten waaronder Chevron, Canadian Natural Resources, ConocoPhillips, Imperial Oil en Suncor Energy. Het FT-rapport merkt op dat de Quest faciliteit, gerund door Shell Canada met mede-eigenaars Canadian Natural Resources, Chevron en Shell Canada, integraal is aan het Scotford verwerkings- en raffinagecomplex. Bij Quest wordt CO₂ onttrokken tijdens de productie van waterstofgas, cruciaal voor het omzetten van de bitumen uit oliezanden naar synthetische ruwe olie.

Canada biedt substantiële prikkels voor Carbon Capture & Storage (CCS) projecten. Toch blijft de winstgevendheid in de industrie een uitdaging. Het jaarrapport van Quest onthult een totale kostenpost van $ 167,90 per ton carbon die in 2022 is vermeden. Een groot verschil vergeleken met Alberta’s carbon prijs van $ 50 voor grote industriële uitstoters. Documenten verkregen door Greenpeace Canada, onthulden dat Shell initieel een 3-voor-1 deal wilde voor de Quest carbon credits. Alberta introduceerde een 2-voor-1 schema in 2011, exclusief voor fabrieken die ultimo 2015 operationeel waren, zoals Quest. De deal nam af tot 3/4de van een credit tegen 2022. Het werd uiteindelijk uitgefaseerd vanwege te hoog opgelopen carbon prijzen. 

Prijs Emissierechten – Dec-24 contract EEX (eur/t) – dag cloud candle, log scale

“Every sector of the economy will have to switch to new technologies, consumers will have to change behaviors, new supply chains will have to be built, and all this has to happen in every major economy, in just a few decades, and at the cost of a whole generation’s savings. What could be harder?” – Michael Liebreich, BloombergNEF

Hernieuwbaar

De koude harde waarheid met betrekking tot de hernieuwbare energie adoptie

De toekomst van de wereldwijde energiesector is gevangen in een rommelig en lastig ideologisch debat. Afhankelijk van welke politiek geïnformeerde echokamer iemand zich onvermijdelijk bevindt op social media, óf de energietransitie is een gevaarlijke mythe die zal eindigen in economische rampspoed en permanente rolling blackouts, óf schone energie zal de wereld overnight redden. Zoals altijd ligt de waarheid in het midden.

De energietransitie zal bijna zeker gepaard gaan met schokken, misstappen en terugval wanneer we de meest verstorende hoofdstukken van de industriële geschiedenis doorgaan. Voor het grootste deel zijn we afhankelijk van niet-geteste en in veel gevallen onvoldoende bewezen opkomende technologieën. Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) onderstreept deze vijf grote uitdagingen:

  • het onzekere tempo van technologische vooruitgang en de uitrol van hernieuwbaar
  • onenigheid over transitiesnelheid, grote verstoringen moeten worden vermeden
  • de balans tussen toekomstige en huidige energiezekerheid
  • de toenemende clean energy gap tussen rijke en arme landen
  • obstakels in de toeleveringsketen van clean energy componenten

Er ontstaan aanzienlijke logistieke belemmeringen als de energietransitie te snel wordt doorgedrukt. De schone energie sector worstelt reeds met grote vertragingen bij het toekennen van vergunningen, issues omtrent het zekerstellen van landrechten en dramatisch onvoorbereide en verouderde elektriciteitsnetten die in hun huidige staat nog niet geschikt zijn voor totale elektrificatie. Alhoewel clean energy projecten financieel gestimuleerd worden zoals met de Inflation Reduction Act, zullen veel bottlenecks blijven bestaan voor dit soort projecten. 

Er zijn allerlei haken en ogen aan het sourcen van alle ruwe materialen nodig voor de fabricage van de grote hoeveelheid clean energy technologiecomponenten waarvan de energietransitie afhankelijk is, zoals windturbines, zonnepanelen, elektrische bedrading, batterijen enzovoort. De sector heeft al te kampen met geopolitieke volatiele monopoliën en milieuverwoestende mijnbouw- en extractiemethoden. En als eenmaal een plan aanwezig is voor de transitie, verschuiven vraag en aanbod op onvoorspelbare en onverwachte wijze. Door de snelle groei van AI en datacentra, alsmede de steeds groter wordende energie behoefte voor Bitcoin, is de wereldwijde vraag naar energie fors toegenomen. Deze vraag zal blijven groeien in een hoger tempo dan de uitrol van schone energie nu kan bijbenen.

COMCAM – analyse op maat

Onze analyse geeft op hoofdlijnen een aantal ontwikkelingen aan die impact hebben op de energieprijzen. Een uitgebreidere analyse bieden we aan als losse dienst. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar mogen worden gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.

Volg ons op LinkedIn om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de energiemarkt, de energietransitie & verduurzaming.