Ik heb een:

Energiemarkt analyse 29 augustus 2023

Hervorming van globale energiemarkten door uitbreiding BRICS?

Bij COMCAM analyseren we doorlopend ontwikkelingen op de energiemarkt. Onze kennis en inzichten delen we in onze wekelijkse marktanalyse.

Introductie

“BRICS’ expansion holds implications not just for the US dollar’s dominance but for Western influence and access to energy resources and supply chains.”- Cyril Widdershoven, energiemarkt expert

BRICS is het acroniem voor Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. De groep kwam 22 t/m 24 augustus bijeen voor het verstevigen van de samenwerking en het smeden van een robuuste internationale alliantie, ontworpen voor het tegengaan van Westerse invloed. Naast deze strategische push zoekt BRICS uitbreiding met een veelheid aan landen uit de “Global South”, met Afrika, Latijns Amerika en het Midden Oosten in haar kern.

Ondertussen gaat de media-aandacht uit naar de initiatieven van “de-dollarization”, gedreven door China, Rusland en anderen buiten het BRICS-raamwerk. Algemeen wordt verwacht dat de dynamiek van de wereldwijde handel hierdoor sterk zou kunnen verschuiven. De werkelijkheid echter is dat meer dan 90% van de wereldwijde handel nog steeds in US dollars plaats vindt. Wanneer het collectieve BBP van BRICS wordt vergeleken met die van de G7 is vooral het financiële aspect van belang. De uitbreiding van BRICS omvat een gevarieerde reeks van landen, waaronder Argentinië, Egypte en Saoedi-Arabië, die allen belangstelling tonen. Ongeveer 40 naties overwegen momenteel deel te nemen aan deze groep, aangespoord door economische drijfveren en de opkomende economische invloed van China en India.

Onder de oppervlakte wordt een formidabel energie-gericht blok gevormd, waarbij BRICS in lijn wordt gebracht met de belangrijke energie-exporteurs. Te weten Saoedi-Arabië, Egypte en potentieel Algerije en de VAE. De convergentie van belangen van participerende of uitgenodigde landen kan een revolutie teweegbrengen op de energie- en grondstoffenmarkten.

Een geïntegreerde alliantie van energiegiganten zou de wereldwijde energiezekerheid kunnen herscheppen, mogelijk met een prioritering van BRICS-routes. Europa’s afhankelijkheid van de Aziatische maakindustrie en markten groeit. Europese strategieën leunen sterk op Afrikaanse mineralen, metalen, koolwaterstoffen en hernieuwbare energiebronnen. Door het nieuwe blok ontstaat een aanzienlijke uitdaging. Niet alleen koolwaterstoffen, maar ook toegang tot toeleveringsketens en maritieme handelsroutes, zullen hoog op de agenda staan.

Door de integratie van Noord-Afrika en het Midden-Oosten met het door Beijing en Moskou geleide BRICS+ wordt de druk vergroot. China en Rusland staan niet langer aan de zijlijn. Ze zijn actief bezig Westerse belangen te ondermijnen. De potentiële integratie van OPEC en gas-exporterende landen met BRICS zou een bedreiging kunnen vormen voor de energiebelangen van Westerse landen.

De convergentie van Saoedi-Arabië, Egypte, Algerije, Brazilië en Rusland geeft BRICS de controle over meer dan 60% van de wereldwijde reserves en productie van energie.

“Xi, Putin hail first BRICS expansion in over a decade as Gulf oil powers join.”

Ruwe olie

Saoedi-Arabië en de VAE zijn formeel uitgenodigd lid te worden nu China en Rusland een toekomst voor BRICS zien als een fundamenteel anti-Westers blok van ontwikkelingslanden. Dit zou de eerste uitbreiding zijn van het blok in meer dan een decennium. “Het lidmaatschap gaat in op 1 januari 2024”, stelt de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa. Hij voegt hieraan toe dat Argentinië, Egypte, Ethiopië en Iran volgend jaar zullen toetreden.

BRICS is in 2009 opgericht en vertegenwoordigde destijds 40% van de wereldbevolking en ruim een kwart van het wereldwijde BBP. Met Saoedi-Arabië, de VAE en Iran erbij, zal het ook drie van de grootste olieproducenten ter wereld bevatten. Russische president Poetin benadrukt dat de-dollarisering aan kracht wint en de afnemende centrale rol van de dollar als wereldmunt een objectief en onomkeerbaar proces is.

Het gecombineerde BBP van de 5 BRICS-landen haalde in 2020 het BBP van de G7 in. Dat is wanneer gemeten wordt in koopkrachtpariteit. Volgens het IMF is BRICS goed voor 32,1% van het wereldwijde BBP dit jaar. Het aandeel van de G7 bedraagt 29,9%.

De opkomst van de BRICS-landen heeft geleid tot toenemende oproepen om meer inclusieve en representatieve wereldwijde governance. Hierdoor krijgen landen met een afwijkend geluid meer gewicht in de schaal. Dit werd duidelijk bij de reactie op de Russische invasie. Terwijl de G7 de aanval veroordeelde en strikte sancties instelde, heeft geen enkel BRICS-land de Russische acties afgekeurd of meegedaan aan de sancties.

Venezuela zou de olieproductie kunnen verhogen bij verlichting van Amerikaanse sancties. Deze sancties, ingesteld onder Trump, hebben de ruwe olieproductie en exporten van Venezuela lam gelegd. Venezuela heeft de grootste oliereserves ter wereld, groter dan die van Saoedi-Arabië. De olie-industrie verslechtert al jaren door mismanagement, corruptie en een gebrek aan investeringen door staatsoliebedrijf PDVSA.

Afgelopen jaar bereikte de olieproductie een 50-jarige dieptepunt van slechts 700.000 vaten per dag (bpd). Als Amerikaanse sancties worden verlicht zodat Venezuela Westerse oliebedrijven in het land mag toelaten, kan het land haar output met 200.000 bpd uitbreiden. Tegen 2025 zou de ruwe olieproductie 1 miljoen bpd kunnen zijn.

De eerste opening van de Biden-regering richting Venezuela vond eind 2022 plaats toen het Chevron toestond haar werkzaamheden te hervatten en ruwe olie te exporteren. Dit werd mogelijk door het wegvallen van de zware Russische olie. Chevron verdubbelde daarna haar output uit het land tot 135.000 bpd. Raffinaderijen aan de Amerikaanse Golfkust kopen ook graag de zware olie uit Venezuela.

Wil het land de olieproductie vergroten moet het voldoen aan een aantal voorwaarden. Ten eerste moet Nicolas Maduro akkoord gaan met vrije presidentsverkiezingen. Daarnaast moeten Westerse oliebedrijven er zeker van zijn dat de tijdelijke verzachting van het sanctieregime voldoende investeringsruimte biedt om te investeren voor de herstart van de productie bij de Venezolaanse olievelden.

Als Maduro bereid is tot het houden van eerlijke en vrije verkiezingen zou Venezuela haar olieproductie fors kunnen verhogen. Bedrijven waaronder Eni en Repsol, die nog betalingen moeten doen aan PDVSA, krijgen mogelijk ook het recht Venezolaanse olie te verkopen.

Prijs Ruwe olie – Brent oktober 2023 ($/barrel) – week cloud candle, log scale

“It’s also important to underscore that nuclear energy became unpopular in part due to its association with nuclear weapons and fears about its safety. But the actual safety record shows it is one of the safest sources of energy, and it is becoming more popular to be an environmentalist and pro-nuclear.” – Charles Oppenheimer

Elektriciteit

Elon Musk pleitte een aantal maanden geleden op X (voorheen Twitter) om meer gebruik te maken van nucleaire elektriciteit. Hiermee reageerde hij op een artikel in Times Magazine waarin de visie van de kleinzoon van J. Robert Oppenheimer uiteen werd gezet over de rol van nucleair in de zero-carbon economie. Recent werd een enquête van Pew Research Center gepubliceerd waarin werd opgemerkt dat het aantal Amerikanen dat voorstander is van nucleaire elektriciteit toeneemt.

Ongeveer 57% van de Amerikanen zegt nu de voorkeur de geven aan nucleaire elektriciteitscentrales in het hele land. Dit is 14 procentpunt meer sinds 2020, aldus Pew. Deze toename in slechts een aantal jaren is te verklaren door de sterk gestegen vraag naar elektriciteit met de elektrificatie push, waaronder transport. Pew meldde dat respondenten nog steeds de voorkeur gaven aan solar (82%) en wind (75%) boven nucleaire elektriciteit, alhoewel de steun voor nucleair toeneemt. Eind 2020 werd al eens gesuggereerd dat nucleair uiteindelijk in het ESG-raamwerk zal worden opgenomen.

Momenteel heeft Amerika 93 nucleaire reactoren. De meeste zijn gebouwd in de jaren ’70 en ’80. De nucleaire elektriciteitscentrale Southern Co.’s Vogtle in Georgia is de meest recente die deze zomer online is gekomen. Dit heeft een nieuwe nucleaire generatie van CO2-vrije elektriciteit in de Zuidelijke staat ontketend. Zoals Musk al op X aangaf zou nucleaire elektriciteit mogelijk essentieel worden bij de energietransitie en de pogingen om te decarboniseren. Zon en wind zijn niet betrouwbaar. Elektriciteitsnetten moeten beschikken over een mix van diverse bronnen om aan de toenemende elektriciteitsvraag te kunnen voldoen in alle klimaatomstandigheden.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2024 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“We’re going to see a paradigm shift in Chinese companies from being total net importers to (being) more international and domestic trading players.” – Toby Copson, global trading Trident

Aardgas

China wil haar aanwezigheid vergroten in de wereldwijde LNG-handel. Hierdoor plaatst China zich in directe competitie met toonaangevende bedrijven in de LNG-handel, waaronder Shell, BP, TotalEnergies en Equinor. De uitbreiding van de handelsaanwezigheid wordt gedreven door de wens van China meer lange termijn aanbod van deze brandstof zeker te stellen, met de meest recente deals afkomstig uit Qatar en Amerika.

Chinese importeurs zijn niet alleen afhankelijk van lange termijn overeenkomsten. Meer dan 10 Chinese bedrijven in de energiehandel halen meer handelaren in huis of vergroten hun handelsdesks. Staatsbedrijf CNOOC is van plan een kantoor te openen in Londen. De Chinese major zei deze maand dat het Artic LNG 2 project van Novatek volgens planning voor het eind van het jaar met de productie start. CNOOC heeft een aandeel van 10% in het Russische project. Kernmotief voor het vergroten van de handelsaanwezigheid lijkt energiezekerheid te zijn. De focus van China’s energiebeleid.

Met deze uitbreiding zou het LNG-volume dat door Chinese handelaren wordt gecontracteerd in 2026 een niveau van 100 miljoen ton per jaar kunnen bereiken, aldus Reuters. Volgens Poten & Partners betekent dat een overaanbod van 8 miljoen voor dat jaar. ICIS aan de andere kant ziet dit volume als tekortschietend voor de vraag met 5-6 miljoen ton.

Prijs TTF gas leverjaar 2024 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

 

“Despite coal demand in Europe and North America resuming its downward trend, Asia has provided an offset as demand continues to grow there.” – BRS, ship brokerage

Steenkool

Schone, groene renewables zijn in opkomst. Kolen, de vuilste brandstof, is aan het afsterven. Zo luidt ongeveer de energietransitie-mantra. De realiteit is echter, volgens het International Energy Agency (IEA), dat de wereldwijde kolenproductie, consumptie en overzeese volumes in 2023 op all-time highs staan.

Kolen sterven globaal nog niet af, wel al in het Westen. Het wordt nog volop gebruikt in Azië. Als gevolg hiervan is er sprake van wereldwijde groei. Dat is slecht nieuws voor broeikasgassen, maar goed nieuws voor eigenaren van dry bulk schepen die kolen transporteren. Vooral nu Amerika meer eigen mijnproductie exporteert via lange afstandstrips naar Azië.

Overzeese kolenvolumes zullen dit jaar naar verwachting 1.335.000 miljoen metrische ton (MT) bereiken, waarmee het record uit 2019 zal worden overtroffen. Aldus de IEA. Scheepbroker BRS schat in dat de vraag naar kolenverschepingen in ton mijlen (volume x afstand) tussen januari en juli met 9% toenam ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Dit jaar wordt een record consumptie en productie van kolen verwacht. De IEA schat in dat de wereldwijde kolenvraag dit jaar 8,39 miljard ton zal bereiken, iets hoger dan vorig jaar. Hiervan zal 75% in China, India en Zuidoost-Azië worden geconsumeerd. China zal naar verwachting 56% van de wereldwijde consumptie voor haar rekening nemen.

“Terwijl Europa zijn kolengestookte elektriciteitsopwekking terugschroeft om in lijn te zijn met haar groene energietransitie, zijn China en India doorgegaan met het toevoegen van extra capaciteit op een niveau dat veel hoger ligt dan het huidige tempo van het uit bedrijf nemen van elektriciteitscentrales.”, aldus scheepbroker SSY. SSY merkt op dat 86% van de Chinese kolenfabrieken minder dan 20 jaar oud zijn, 52% zijn 10-20 jaar oud. Een kolenfabriek gaat minstens 40 jaar mee.

Aan de aanbodkant verwacht de IEA dat de wereldwijde kolenproductie dit jaar een nieuw hoogtepunt zal bereiken. Hiermee zal het record van 8,63 miljard ton van vorig jaar worden gebroken. China, India en Indonesië zijn goed voor 70% van het totaal.

Volgens BRS heeft India haar binnenlandse productie verhoogd. Het land heeft tussen januari en juli 7% minder kolen geïmporteerd, jaar op jaar, tot 134 miljoen ton. Volgens BRS zal de daling vooral invloed hebben op de vraag naar Indonesische kolen die door Capesize bulkers getransporteerd worden, schepen met een capaciteit van ongeveer 180.000 deadweight tonnage ofwel DWT.

In tegenstelling tot India, heeft China haar toegenomen binnenlandse productie aangevuld met hogere importen.  Dat is positief voor bulkverscheping. China importeerde 211,8 miljoen ton kolen in de eerste 7 maanden van 2023. Dat is een toename van 77% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, aldus BRS. Indonesië is de grootste overzeese leverancier van China geweest, gevolgd door Rusland en Australië.

Amerika was ooit de grootste kolenproducent. De huidige productie is echter minder dan 50% van het hoogtepunt uit 2008. Door de zwakke binnenlandse vraag is de export toegenomen. Het gebrek aan vraag wordt veroorzaakt door milieuregulering en goedkoop aardgas en daardoor kan meer productie overzee worden verkocht.

De kanaalvertraging in Panama is positief voor scheepstarieven. De meeste Amerikaanse kolenexport richting Azië wordt geladen op Panamaxen, bulkschepen met een capaciteit van 60.000-99.000 deadweight tonnage ofwel DWT. Verscheping loopt via het Panamakanaal. Dit jaar hebben droge omstandigheden in Panama geleid tot langdurige vertragingen en zo de noodzaak gecreëerd andere routes te nemen. Deze zorgen voor meer gebruik van scheepscapaciteit. Dat stuwt de Panamax-vrachttarieven omhoog. Scheepbroker Braemar zei dat 80 bulkvervoerders wachten om door het kanaal te kunnen varen. Eind juli lagen er nog 59 schepen.

Braemar verwacht dat bulkschepen, terugkerend uit Azië, het Panamakanaal mijden door te kiezen voor het Suezkanaal of Kaap de Goede Hoop. Deze langere tochten zullen het aanbod van tonnage in de Atlantische oceaan en de scheepstarieven ondersteunen in de komende maanden.

Prijs ICE Coal leverjaar 2024 (usd/t) – week cloud candle, log scale

“We’re not flipping a switch to where gas vehicles are getting off the road and it will be EV-only” – Blake Smith, eigenaar van benzinestations & convenience stores SQRL Holdings

Emissierechten

Benzinestations zullen niet snel transformeren tot EV-laadpunten. Eigenaren van de typische convenience benzinestations lopen tegen hindernissen. Zowel bij het toevoegen van EV-laders of als ze volledig over willen stappen op alleen EV-laden. Energiegiganten investeren in EV-laadinfrastructuur, naast investeringen in nieuwe infrastructuur voor brandstofstations. Als de EV-verkopen toenemen zullen er onvoldoende EV-laadpunten zijn.

Hindernissen om te investeren in EV-infrastructuur zijn:

  • hoge kosten vooraf
  • land beschikbaarheid
  • investeringen in faciliteiten om klanten te vermaken tijdens het laden

Een toekomst van “all-electric” locaties is volgens Blake Smith, eigenaar van benzinestations & convenience stores SQRL Holdings in Florida en Arkansas, nog decennia weg.

Amerika heeft ambitieuze doelstellingen voor EV-adoptie. De regering ondersteunt de aanleg van een nationaal netwerk van 500.000 EV-laadpunten langs snelwegen en gemeenschappen. Doel is dat 50% van de nieuwe autoverkopen elektrisch is per 2030.

Onder de Bipartisan Infrastructure Law wordt $ 7,5 miljard geïnvesteerd in EV-laden, $ 10 miljard in schoon transport en meer dan $ 7 miljard in EV-batterijcomponenten, essentiële mineralen en materialen. Het zal niet voldoende zijn. Er zijn gemiddeld ongeveer 104 benzinestations per 1.000 wegmijlen in Amerika. Voor dezelfde afstand zijn er slechts 22 EV-laadpunten, zoals een study van smart fuel card management platform Coast deze maand aantoonde.

Prijs Emissierechten – Dec-23 contract EEX (eur/t) – week cloud candle, log scale

“The lack of progress on EU climate policy means the region could become highly reliant on China for its green technology until it is able to develop a strong industry of its own.” – Felicity Bradstock, Oxford Business Group

Hernieuwbaar

Europa’s groene toekomst in tech wordt bedreigd door beperkte investeringen. De EU is simpelweg niet in staat Amerika bij te houden als het gaat om groen energiebeleid of China wanneer het aankomt op groene investeringen. Ondanks boute beloften een wet in te stellen als reactie op de Amerikaanse Inflation Reduction Act (IRA) heeft de EU tot dusver niet geleverd. Haar investeringen in groene energie en gerelateerde technologieën halen het bij lange na niet bij de massale hoeveelheid financiering die China in de sector pompt. Zal de EU haar groene beloften nakomen of de wereld teleurstellen?

Ongeveer een jaar nadat Amerika de IRA, haar ver reikende klimaatbeleid introduceerde, heeft de EU nog steeds moeite een dergelijk expansieve klimaatwet op te leveren. De IRA biedt bedrijven miljarden aan dollars in subsidies en belastingvoordelen voor het ontwikkelen van groene energieprojecten en schone technologieën. Dat heeft afgelopen jaar enorme investeringen in de sector aangetrokken, met aanzienlijk meer financiering verwacht voor komende jaren dankzij de gunstige belastingomgeving. De combinatie van de IRA en de in 2021 gevestigde $108-billion Bipartisan Infrastructure Law heeft Amerika zeer concurrerend gemaakt als het aankomt op schone energie en tech. Hierdoor is het land in staat te rivaliseren met haar grootste concurrent, China.

Amerika is snel een majeure, regionale groene hub aan het worden, ondanks lagere uitgaven aan de sector dan in China. In de wens van Europa een verstrekkend groen beleid te ontwikkelen, geloven analisten dat deze pogingen worden beperkt door een gebrek aan cash en coördinatie.

Tot nu toe heeft de EU zich gecommitteerd om tegen 2030 binnen Europa 40% van de strategische netto nul technologieën te ontwikkelen. De Europese Commissie heeft lidstaten gevraagd een extra $ 10,9 miljard bij te dragen aan bestaande fondsen zodat de sector in totaal $ 174 miljard in publieke en private investeringen kan aantrekken. Dat is een vrij laag bedrag gezien de Amerikaanse voorspelling van $ 382 miljard alleen al aan federale uitgaven onder de IRA.

Aan het begin van de zomer bereidde de EU zich voor op het mogelijke verlies van twee klimaatveranderingsleiders. Frans Timmermans, de Eurocommissaris die over klimaat en milieubeleid gaat, en de Spaanse klimaatminister Teresa Ribera. Timmermans, die wordt gezien als boegbeeld in de internationale klimaatonderhandelingen van de EU, stapt eruit en zal meedoen aan de Nederlandse verkiezingen. Michael Bloss, groene EU-wetgever verklaarde: “We achieved, in terms of laws and legislation in the last three years, something that we didn’t achieve in 10, 15 years before”, refererend aan de rol van Timmerman. De kans bestaat dat de Spaanse klimaatminister Ribera buiten de regering wordt geplaatst door het nieuwe conservatieve leiderschap. Ribera vertegenwoordigde Spanje bij de COP-onderhandelingen sinds 2018 en werd een leidende figuur in de klimaatveranderingsagenda van de EU.

Onderzoek toont aan dat bijna 50% van de wereldwijde uitgaven aan low-carbon in China waren in 2022. Het land gaf $ 546 miljard uit aan groene investeringen, van zon- en windenergie tot elektrische wagens en batterijen. Dat is bijna 4 keer zo veel als de groene investeringen die in Amerika werden gedaan. Ondertussen eindigde de EU als tweede na China met $ 180 miljard aan investeringen in schone energie. Deze verhouding zal echter verschuiven aangezien de IRA meer private uitgaven in de sector blijft aantrekken. 

Diverse factoren hebben de vooruitgang van het EU-klimaatbeleid belemmerd. Het risico bestaat dat Europa achter gaat lopen bij Amerika wat betreft groene wetgeving en bij China voor clean tech uitgaven. Er is nog steeds tijd om dit te keren. De EU heeft een sterk track record als het neerkomt op klimaatverandering en groene energie, waarin afgelopen decennium zwaar is geïnvesteerd. Daarnaast hanteert het continent één van de hoogste standaarden ter wereld. Veel regelgeving wordt overgenomen door andere overheden. Europa zou een wereldleider kunnen blijven in de groene transitie als ze snel actie onderneemt.

COMCAM – analyse op maat

Onze analyse geeft op hoofdlijnen een aantal ontwikkelingen aan die impact hebben op de energieprijzen. Een uitgebreidere analyse bieden we aan als losse dienst. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar mogen worden gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.

Volg ons op LinkedIn om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de energiemarkt, de energietransitie & verduurzaming.