Ik heb een:

Energiemarkt analyse 30 januari 2024

EU wil ontwikkeling van kleine nucleaire reactoren (SMR’s) versnellen.

Bij COMCAM analyseren we doorlopend ontwikkelingen op de energiemarkt. Onze kennis en inzichten delen we in onze wekelijkse marktanalyse.

“Successful deployment of SMRs must take place by the next decade in order to provide a significant contribution to our path to climate neutrality by 2050.” – Kadri Simson, Europees Commissielid voor Energie.

Introductie

De Europese Commissie zal naar verwachting een nieuwe industriële alliantie met betrekking tot small modular reactors (SMR’s) onthullen in februari. De bedoeling is de eerste kleine nucleaire projecten begin volgend decennium in te gaan zetten in Europa.

SMR’s zijn geavanceerde nucleaire reactoren met een elektriciteitscapaciteit tot 300 MW(e) per eenheid. Dat is ongeveer 1/3de van de capaciteit van traditionele nucleaire elektriciteitsreactoren, volgens de International Atomic Energy Agency (IAEA). SMR’s leveren besparingen op in kosten en bouwtijd. Bovendien kunnen ze incrementeel worden ingezet om te voldoen aan een toenemende energievraag, aldus het agentschap.

De EU en andere ontwikkelde economieën willen hun nucleaire elektriciteitsproductie vergroten ten behoeve van hun ambitieuze klimaatdoelen. Daarom wil de Unie een Europese Industriële Alliantie over SMR’s vestigen door de hernieuwde belangstelling voor kernenergie en voor het potentieel van kernenergie: het koolstofvrij maken van de economie, de continuïteit van de energievoorziening en de strategische autonomie van de EU. Aldus Kadri Simson, Europees Commissielid voor Energie.

De Commissie heeft een Europese Industriële Alliantie opgesteld met de doelstelling om de ontwikkeling, demonstratie en uitrol van de eerste SMR-projecten in Europa te faciliteren en te versnellen vanaf begin 2030. Dit volgens een draft verklaring ingezien door Bloomberg News. SMR’s zouden een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de nieuwe EU-doelstelling om de emissie van broeikasgassen tegen 2040 met 90% te reduceren. Door de comeback van nucleaire elektriciteit in veel landen zal naar verwachting een record opwek van elektriciteit uit nucleair gehaald kunnen worden in 2025, zei International Energy Agency (IEA) in een rapport afgelopen week. Volgens haar voorspelling zal volgend jaar de wereldwijde nucleaire opwek het vorige record uit 2021 verbreken. Dit verwacht IEA in haar Electricity 2024 rapport.

Na de energiecrisis van 2022 hebben veel overheden, met uitzondering van Duitsland, gekozen voor het uitbreiden van de nucleaire elektriciteitsproductie om de energielevering zeker te stellen en emissies te reduceren met als doel net-zero in 2050.

“We’re moving in the Red Sea with our oil and products cargoes.”  – Mohammed Al Qahtan, Aramco

Ruwe olie

China en Rusland zijn niet de enige landen die een vrije doorgang krijgen van Jemen. Saoedi-Arabië exporteert ook ongehinderd ruwe olie via de Rode Zee. Nu vooral Westerse en alle Israëli-verbonden schepen target zijn voor raket- en drone-aanvallen vanuit Jemen, zijn de risico’s beheersbaar volgens Mohammed Al Qahtan, hoofd van de Aramco-divisie raffinage, oliehandel en marketing. Aldus Bloomberg.

Grote tanker en container verschepingsbedrijven hebben hun Rode Zee transit stopgezet. Ze kiezen voor de langere reis via Kaap de Goede Hoop in Afrika. Dit voegt ongeveer $ 1 miljoen toe aan de totale transportrekening voor een tanker, laten gegevens van LSEG Shipping Research zien. Analyse van Bloomberg toont aan dat zelfs op dit moment wanneer Amerikaanse oorlogsschepen onder vuur komen te liggen, de Saudi transit via de vitale waterweg doorgaat zoals voorheen. In de eerste helft van januari verscheepte Aramco evenveel ruwe olie vanaf haar Rode Zee terminal bij Yanbu richting Europa als het deed in de gehele voorgaande maand. Dit tonen tracking-gegevens van Bloomberg aan. Toch heeft Aramco, net als de rest van de industrie, te maken met minder schepen die bereid zijn door de Rode Zee te varen. De schepen die de route wel durven nemen, betalen in ieder geval een hogere verzekeringspremie.

Het beeld dat Rusland de wereld overvoerde met haar olie-exporten veranderde in recente weken. Door slecht weer en een Oekraïense drone-aanval die tijdelijk de oliestroom van een belangrijke Baltische exportterminal lamlegde, zijn Russische olieverschepingen afgenomen. Ondertussen gaat alle Russische olie vanaf westerse havens door de Rode Zee naar Aziatische kopers. De ironie wil dat de enige olietanker die bij Jemen werd geraakt door een drone op 23 januari, Russische olie vervoerde. Rusland lijkt nog steeds te worstelen met het plaatsen van vrachten van haar ruwe oliesoort Sokol. Veertien vrachten van in totaal 10 miljoen vaten liggen opgeslagen in tankers, waaronder 3 VLCC’s, die nergens heen lijken te gaan. Een soort ‘drijvende opslag’ dus.

Rusland werd afgelopen jaar China’s grootste olieleverancier met een verkoop van ruim 107 miljoen ton ruwe olie. Dit schrijft Reuters op basis van Chinese douanegegevens. In juni 2023 bereikten de Russische exporten naar China een all-time high van 2,57 miljoen vaten per dag (bpd). De westerse sancties op Russische olie zorgden voor deze ontwikkeling. Door de sancties, in de vorm van een prijsplafond op Russische olieverschepingen naar het buitenland, gingen eerdere kopers de Russische olie mijden. China en India stapten in deze markt en namen meer olie af. De prijskorting als gevolg van de sancties was een belangrijke reden hiervoor. Inmiddels is de Urals prijs geleidelijk weer in lijn gekomen met  de wereldwijde prijs. Grote prijsverschillen zijn altijd tijdelijk door de werking van arbitrage.

Plaatsvervangend premier Alexander Novak zei eerder deze maand dat de helft van alle Russische ruwe olie-exporten richting China ging. India was het andere land waarvan Rusland afgelopen jaar de grootste olieleverancier werd. “De belangrijkste partners in de huidige situatie zijn China, waarvan het aandeel is gegroeid tot ongeveer 45-50%, en natuurlijk India”, zei Novak via VOA News. “Eerder waren er in principe geen leveringen aan India; in twee jaar tijd is het totale aandeel van de leveringen aan India opgelopen tot 40%.” China en India waren in 2023 samen goed voor ongeveer 90% van de Russische olie-exporten.

Het aandeel van Europa in Russische olie-importen daalde van ongeveer 45% tot ca. 5% door het EU-embargo op Russische olie en petroleumproducten in december 2022 en februari 2023.

Prijs Ruwe olie – Brent maart 2024 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

“The power sector currently produces more CO2 emissions than any other in the world economy, so it’s encouraging that the rapid growth of renewables and a steady expansion of nuclear power are together on course to match all the increase in global electricity demand over the next three years.” – Fatih Birol, International Energy Agency (IEA)

Elektriciteit

De terugkeer van nucleaire elektriciteit in veel landen zal naar verwachting een recordhoge elektriciteitsproductie opleveren in 2025. Dit stelt de IEA in haar  Electricity 2024 rapport. Ondanks dat sommige landen nucleaire elektriciteit uit willen faseren of fabrieken vroegtijdig sluiten, zal nucleaire opwek naar verwachting toenemen met gemiddeld bijna 3% per jaar tot en met 2026. Belangrijke groei drivers zijn volgens de IEA: de voltooiing van het onderhoud aan Franse reactoren, de herstart van een aantal nucleaire centrales in Japan en nieuwe reactoren die online komen in onder andere China, India, Zuid Korea en Europa.

Een aantal Europese landen, waaronder Groot-Brittannië, Frankrijk, Zweden en Zwitserland richten zich op binnenlandse nucleaire elektriciteitsproductie en op het verlengen van de levensduur van bestaande centrales ten behoeve van energiezekerheid en CO2-reductie. Dit is grotendeels te danken aan het enorme momentum achter hernieuwbare energiebronnen, met de steeds goedkopere zonne-energie als koploper, en de steun voor de belangrijke comeback van kernenergie. Voor kernenergie zal de productie tegen 2025 een historisch hoogtepunt bereiken volgens Biral.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2025 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“The Rosatom State Nuclear Energy Corporation, which manages a fleet of nuclear-powered icebreakers, among other things and Novatek, Russia’s second-largest gas producer and spearheading its Arctic LNG developments, have told the Far East and Arctic Development Ministry that they can support an increase to 100 million tonnes by 2026 and 200 million tonnes [or cargo] by 2030.” – Olie-analist Moskou

Aardgas

Dit jaar zal Rusland haar best doen de Noordelijke Zeeroute (NSR) het hele jaar volledig functioneel te houden. De route is essentieel voor het verschepen van mineralen, olie en liquefied natural gas (LNG) vanaf haar omvangrijke Arctische operaties. De Russische president Vladimir Poetin ziet de ontwikkeling van de Arctische bronnen van het land als één van de belangrijke projecten in haar kernstrategie. De omvang van deze gas- en oliereserves wordt geschat op 35,7 biljoen kubieke meter gas met meer dan 2,3 miljard metrische ton olie en condensaten.

LNG is sinds 2022 het ‘swing emergency gas’ product voor veel grote economieën. LNG is eenvoudig beschikbaar in de spotmarkten. Het kan snel worden getransporteerd naar elke plek waar nodig, in tegenstelling tot gas of olie via pijpleiding. Voor LNG is geen zware infrastructuur nodig. De Russische reserves in het poolcirkelgebied zijn ook van belang om China via de NSR van gas en olie te voorzien. Amerika ziet de Russische ambities met lede ogen aan en wil meer sancties uitrollen. Dat kan via het blokkeren van de verkoop van technologie die Novatek en anderen nodig hebben. Ook zou Amerika de volledige verkoop van Russische LNG kunnen blokkeren.

Prijs TTF gas leverjaar 2025 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

“China continues to rely on coal and coal-fired power generation to meet its growing power demand, and despite being the world’s top investor in solar and wind capacity, it also plans a lot of new coal-fired electricity capacity.” – Tsvetana Paraskova, OilPrice.com

Steenkool

Een hogere elektriciteitsvraag en pogingen de energiezekerheid te vergroten duwden China’s kolenproductie naar een recordniveau in 2023. De Chinese kolenoutput steeg jaar-op-jaar met 2,9% tot 4,66 miljard metrische ton in 2023, aldus gegevens van China’s National Bureau of Statistics gerapporteerd door Reuters.

Nadat de economie weer opende, leidden hogere binnenlandse kolenprijzen tot record hoge kolenimporten richting China. Deze importen stegen in 2023 met 61,8% tot 474,42 miljoen metrische ton. In de 2e helft van 2023 verhoogde China haar kolen- en aardgasproductie, importen en consumptie vanwege de toenemende elektriciteitsvraag en zelfs mogelijk een recordhoge winter piekvraag.

China blijft sterk leunen op kolen en kolengestookte elektriciteit om te voldoen aan de groeiende energievraag. Ondanks dat het land top investeerder is in solar en windcapaciteit, plant het ook veel nieuwe kolengestookte capaciteit. Alleen al in de 1e helft van 2023, gaf China goedkeuring voor meer dan 50 GW aan nieuwe met kolen geproduceerde elektriciteit. Dat was meer dan in geheel 2021.

Prijs ICE Coal leverjaar 2025 (usd/t) – week cloud candle, log scale

Engines will surely remain.” – Toyoda, voorzitter Toyota

Emissierechten

Akio Toyoda, voorzitter en voormalig CEO van Toyota stelt dat elektrische auto’s de wereldwijde automarkt nooit zullen domineren. Hij liet tijdens een business event deze maand weten dat EV’s niet in staat zijn een wereldwijd marktaandeel te veroveren van 30%, aldus The Telegraph. Hij verwacht dat petroleum-verbrandende en hybride wagens, samen met waterstofauto’s de markt zullen domineren. Toyoda heeft hier wel een punt: hoe kunnen EV’s de toekomst zijn als een miljard mensen op aarde nog geen elektriciteit hebben?

De afgelopen jaren is Toyota openlijk opstandig geweest tegenover overheden en NGO’s die pushen voor 100% EV’s binnen een aantal decennia, zoniet eerder. Toyota heeft in het verleden vaak op de voorgrond gestaan bij de adoptie van nieuwe technologieën. De trage EV-adoptie komt echter door haar wantrouwen in lithium-ion batterijen. Bovendien heeft het bedrijf zichzelf gepositioneerd als leider in hybride wagens.

Prijs Emissierechten – Dec-24 contract EEX (eur/t) – week cloud candle, log scale

“If the Ukraine war hasn’t scared the West straight on energy, nothing will. The world hasn’t embraced fossil fuels out of hatred of the planet but because they are so incredibly useful.” – Rich Lowry, auteur

Hernieuwbaar

Er is brede consensus over het directe verband tussen energie en voorspoed. Het is daarom essentieel om wereldwijd méér energie te produceren. Er is een groot verschil tussen energie inputs en energie diensten. Mogelijk de belangrijkste reden om de economie te elektrificeren. De wereldwijde energieproductie is tussen 2011 en 2022 slechts met 13% gegroeid. Van een brandstofinput van 534 exajoules uit vooral kolen, petroleum en aardgas vormde slechts 210 exajoules werkelijke ‘energiediensten’. Dit betekent dat slechts 40% van de energie die verbrand, gekookt, gegenereerd of op een andere manier wordt onttrokken aan natuurlijke hulpbronnen, uiteindelijk wordt gebruikt voor verwarming en verkoeling in woningen en bedrijfspanden, voorstuwing van auto’s en trucks, aandrijving van vliegtuigen, elektriciteit voor diverse toepassingen, computers, communicatie, media et cetera. De rest gaat verloren aan warmte en frictie.

De technologische staat van de wereldwijde energie-economie van vandaag is zodanig dat 60% van de energie die in het systeem wordt gestopt, verloren gaat. In de appendix van Statistical Review of Global Energy zijn de veronderstellingen achter de energieconversie efficiency te vinden: “2000-2017: een lineaire toename van 36% tot 40%… de aanname is dat de efficiëntie lineair zal toenemen tot 45% in 2050“. Het gebruik van nieuwe energie technologieën door het verbeteren van de conversie efficiency biedt een mogelijkheid met wereld veranderend potentieel. Als de efficiency van 40 naar 80% zou worden getild, dan zal voor dezelfde energiediensten slechts een ruwe energie input nodig zijn van 25% bovenop de geconsumeerde diensten, in plaats van de huidige 60%.

De technologieën die dit vermeende potentieel hebben zijn EV’s en batterijen die elektriciteit kunnen omzetten in tractie. Waaronder de charge/discharge cyclus van de batterij, rekening houdend met regeneratief remmen waarbij een deel van de remenergie weer wordt opgeslagen. De efficiency van deze technologieën wordt geschat op circa 80%, terwijl het voor een wagen met een interne verbrandingsmotor zeldzaam is om meer te halen dan 40% efficiency.

Voorstanders van elektrificatie beweren dat het elektriciteitsgebruik door de recente warmtepomp technologie veel efficiënter is dan verwarming op basis van aardgas. Ondanks de discussie hierover is het duidelijk dat de efficiency van veel energiediensten aanzienlijk verbeterd zou kunnen worden door elektrisch te gaan. De belofte van deze winsten in energie efficiency is de reden dat het realistisch is om de productietarget van totale wereldenergie te stellen op 1.000 exajoules, nog geen 2x de geschatte hoeveelheid van 604 exajoules in 2022. Het is erg onwaarschijnlijk dat dit gerealiseerd kan worden zonder het gebruik van kolen, olie en gas. Het vergroten van de wereldwijde energieproductie van de huidige 604 tot 1.000 exajoules in slechts 26 jaar is een Herculestaak, en onmogelijk zonder terug te vallen op een ontwikkelingsstrategie van energie op basis van alle traditionele bronnen.

COMCAM – analyse op maat

Onze analyse geeft op hoofdlijnen een aantal ontwikkelingen aan die impact hebben op de energieprijzen. Een uitgebreidere analyse bieden we aan als losse dienst. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar mogen worden gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.

Volg ons op LinkedIn om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de energiemarkt, de energietransitie & verduurzaming.