Ik heb een:

Energiemarkt analyse 30 april 2024

Zakenbank waarschuwt voor uitstel wereldwijde energietransitie

Bij COMCAM analyseren we doorlopend ontwikkelingen op de energiemarkt. Onze kennis en inzichten delen we in onze wekelijkse marktanalyse.

“Government debt is significantly greater and the geopolitical landscape is structurally different. The $3tn to $4tn it will cost each year come in a different macro environment.” – Christyan Malek, hoofd global energy strategy JP Morgan

Introductie

Inflatie, hoge rentestanden en oorlogen zouden de energietransitie voor langere tijd kunnen vertragen. Volgens JP Morgan is dit een roep voor een “reality check” om de overgang van koolwaterstoffen naar alternatieven nog eens nader onder de loep te nemen.

Volgens Christyan Malek, hoofd global energy strategy bij JPM, duurt het nog wel even voordat we de doelstelling van netto nul bereiken en moeten we onder ogen zien dat de variabelen zijn veranderd. Hij is hoofdauteur van een nieuw energierapport. Dit rapport en interview kwamen tegelijkertijd uit met een ander rapport van Reuters.

Hierin geven analisten van Rystad Energy een waarschuwing af over de negatieve effecten van hogere rentestanden op de ontwikkelaars in zon en wind.” Vanwege de kapitaalintensieve aard (Capex) van hernieuwbare energie … zijn ze inherent gevoeliger voor hoge rentetarieven”, aldus Vegard Wiik Vollset, head of renewables and power bij Rystad Energy.

Ook Wood Mackenzie waarschuwt dat hogere rentes een negatief effect hebben op de rentabiliteit van wind en zon. Een 2% rentestijging kan de genivelleerde kosten van elektriciteit van deze twee bronnen met 20% doen toenemen.

“De rentestanden zijn veel hoger”, zegt Malek hierover tegen Financial Times. “Overheidsschulden zijn significant groter en het geopolitieke landschap is structureel veranderd. De jaarlijkse kosten [van de energietransitie] van $ 3 tot 4 biljoen komen in een andere macro-economische omgeving.”

Vanwege deze uitdagingen verwacht Malek dat overheden minder hard zullen pushen voor de transitie van olie en gas naar wind en zon. De financiële middelen zijn opgedroogd. Het Schotse parlement besloot recent af te stappen van een 75% emissiereductietarget tegen 2030. Zo werd toegegeven dat deze doelstelling niet gehaald kan worden.

“Brent crude oil prices have retreated from their recent highs following a perceived de-escalation in the Israel-Iran conflict, and we continue to expect prices to remain range-bound over the coming months given current fundamentals.” – Jenny Grimberg, analist bij Goldman Sachs

Ruwe olie

Een gedaalde geopolitieke risicopremie voor Brent ruwe olie was afgelopen week de belangrijkste driver achter de grootste dagelijkse uitstroom voor het US Oil Fund Exchange Traded Fund (ETF). Door afnemende spanningen tussen Iran en Israël werd een record bedrag van $ 376 miljoen onttrokken. Hoger dan de uitstroom van $ 323 miljoen in 2009 volgens gegevens van Bloomberg. Maar vlak vóór de uitstroom was er een grote ínstroom van kapitaal in de ETF. De timing van deze activiteit valt samen met een algemene vermindering van de directe spanning in het Midden-Oosten tijdens het weekend volgens John Love, chief executive officer bij USCF Investments.

Wat gebeurde er? USCF Investments is het bedrijf dat USO beheert. De totale assets van USO ontkoppelden en weken negatief af van de olieprijs. Hetzelfde vindt ook plaats op de goudmarkt als de fysieke vraag naar het edelmetaal toeneemt terwijl de digitale vraag afneemt. In het laatste geval is de harde asset namelijk een soft asset geworden.

De prijs van Brent ruwe olie piekte begin april op $ 91 en handelde tot halverwege de maand boven $ 90 toen het conflict tussen Iran en Israël verder escaleerde. Het gerommel bleef beperkt. Prijzen zijn daarom teruggevallen tot het niveau van $ 87 – $ 88.

Jenny Grimberg, analist bij Goldman Sachs, heeft de Brent prijsvloer naar boven aangepast, van $ 70 tot $ 75 per vat. Dit weerspiegelt de sterke invloed van OPEC op de markt, een verzwakkend Amerikaans aanbod, meer robuuste vraagvooruitzichten en aanhoudende geopolitieke risico’s. De voorspelling voor de 2e helft van dit jaar en 2025 wordt ook opwaarts bijgesteld, van $ 80-85 tot $ 82-86 per vat.

Ehsan Khoman van MUFG Bank zegt dat de lagere premie voor geopolitiek risico impact heeft gehad op de Brent prijzen. Een bredere risico-afzwakkende toon wordt overschaduwd door cijfers over de Amerikaanse voorraden ruwe olie die op tekorten wijzen. Hij verwacht dat de Brentprijs de rest van het jaar tussen $ 80 en $ 100 per vat zal handelen. Vooral door effectief OPEC+ market management aan de aanbodzijde, naast het sluimerende risico van geopolitieke escalatie in het Midden-Oosten.

De grootste dagelijkse uitstroom uit het USO fonds is waarschijnlijk geen signaal van een grote trendverandering in de prijs van ruwe olie, maar eerder het afkoelen van een geopolitieke risicopremie. De combinatie van sluimerende dreigingen in het Midden Oosten en markt management door OPEC+ zullen prijzen op een hoog niveau houden.

De trend is vanaf december nog steeds opwaarts. De recente pullback in het juni contract heeft waarschijnlijk de vorm van een zogenaamde expanded flat correction, een ABC-correctie waarbij de B een nieuwe piek maakt.

Prijs Ruwe olie – Brent juni 2024 ($/barrel) – dag cloud candle, log scale

”Different states in the US are starting to run out of electricity. The lack of capacity in the electric grids in the industrial world with AI and EVs is creating enormous investment opportunities.” – Steve Schwarzman, CEO Blackstone

Elektriciteit

Amerikaanse netbeheerders en nutsbedrijven waarschuwen voor energietekorten. Voorspellingen voor de groei van de Amerikaanse elektriciteitsvraag over de komende 5 jaar zijn verdubbeld ten opzichte van een jaar geleden. Dit komt voornamelijk door de verwachte explosie van AI datacentra, federaal gesubsidieerde fabrieken en de door de overheid gestimuleerde EV-transitie.

Bron: NERC – 2022 Long-Term Reliability Assessment (december 2022), Grid Strategies – The Era of Flat Power Demand is Over (december 2023)

In recente maanden heeft Wall Street de vloedgolf aan nieuwe elektriciteitsvraag, afkomstig van datacentra voor o.a. technologie zoals generatieve AI, kunnen volgen. Steve Schwarzman, CEO van Blackstone, waarschuwt dat het gebruik van AI het nationale elektriciteitsnet dreigt over te belasten. Hij pleit voor een urgente upgrade.

Datacentra gebruikten in 2022 een hoeveelheid van 17 gigawatt elektriciteit, ongeveer 4% van de totale Amerikaanse consumptie. Dit volume zal naar verwachting tegen 2030 zijn verdubbeld tot 35 gigawatt. Deze sterke toename van de elektriciteitsvraag legt nog meer druk op het net dat al moet dealen met tekorten en routinematige black-outs in de komende jaren. Er wordt namelijk nog meer vereist van het net omdat nutsbedrijven in hoog tempo kolen- en gascentrales sluiten ten behoeve van de transitie naar zon- en windenergie.

De komende jaren zullen gekenmerkt worden door overbelasting van apparatuur die tot wel 6.826 MW aan load shedding veroorzaakt tijdens een gemiddelde winterpiekvraag. Dit volgens een case study uit februari van Quanta Technologies over PJM, een groot regionaal nutsbedrijf. Load shedding houdt in dat de hoeveelheid  elektriciteit wordt verminderd om te voorkomen dat het systeem instort. Ook wel bekend als een black-out. PJM voorspelt een 7.500 MW vraagtoename van datacentra tegen 2028, terwijl 11.100 MW aan fossiele brandstofproductie wordt gedeactiveerd. Volgens Woodell betekent dit een enorm gat van 18,6 Gigawatt tussen nieuwe vraag en overblijvend aanbod in deze sector.

Volgens Ryan Yonk, econoom bij American Institute for Economic Research, consumeren datacentra wereldwijd ongeveer 3% van de mondiale elektriciteitsproductie. Deze consumptie is relatief stabiel en voorspelbaar. Nutsbedrijven kunnen uitbreiden om te accommoderen. De problemen ontstaan echter als datacentra geconcentreerd zijn in een enkel gebied. En zeker als dat gebied afstand neemt van stabiele energiebronnen zoals fossiel.

De regio die door PJM en de Quanta studie wordt onderzocht is relevant omdat het de grootste data hub ter wereld omvat, met ongeveer de helft van alle Amerikaanse datacentra. Naar schatting passeert hier 70% van het wereldwijde internet verkeer. Het zogenaamde Data Center Alley in Noord-Virginia kwam op in de jaren ’80 toen America Online (AOL) op die locatie haar hoofdkwartier had gevestigd. De plek trok snel andere partijen aan vanwege de nabijheid van Washington, de aanleg van ’s werelds dichtste glasvezelnetwerk, relatief goedkope elektriciteit en lokale belastingvoordelen. Er zijn zo’n 150 data warehouses gevestigd die 90 megawatt per gebouw consumeren, elk goed voor de elektriciteitsconsumptie van 22.000 woningen.

De elektriciteitsprijs is ruim € 10 teruggevallen vanaf de recente piek boven € 90, leveringsjaar 2025.

Prijs Baseload Elektriciteit leverjaar 2025 (eur/MWh) – week cloud candle, log scale

“Reductions in Russian LNG imports should be approached with caution, particularly in light of the imminent expiration of the ship-or-pay transit contract for gas pipeline supply from Russia to Europe via Ukraine by the end of 2024.” – Agency for the Cooperation of Energy Regulators (ACER)

Aardgas

De Zweedse minister van Buitenlandse Zaken is van mening dat de volgende ronde EU-sancties tegen Rusland maatregelen zou moeten bevatten die de schaduwvloot tankers aanpakt. Rusland kan namelijk nog steeds olie transporteren. Een verbod op EU-import van Russische LNG behoort ook tot het wensenpakket van de Zweedse minister, aldus Reuters.

De EU is net begonnen met de onderhandelingen over het 14de sanctiepakket. Dergelijke maatregelen zullen naar verwachting niet snel worden aangenomen. De EU-lidstaten zijn nogal verdeeld over het verbod op Russische LNG-importen, goed voor 15% van het gasaanbod in Europa. Zweden en de Baltische landen zijn voorstander van een verbod, andere lidstaten niet.

Momenteel zijn België, Frankrijk en Spanje de grootste importeurs van Russische LNG. Veel van deze importen worden weer doorgevoerd naar andere landen, waaronder China. Door een verbod op zogenaamde trans-shipments hoopt de EU te voorkomen dat Russische LNG haar weg vindt naar markten buiten Europa.

Ook overweegt de Europese Commissie sancties op drie Russische LNG projecten: Arctic LNG 2, Ust Luga en Murmansk. Deze projecten zijn nog niet operationeel en sancties zouden de Russische expansie van LNG exporten verder compliceren.

De EU energie regelgever ACER, Agency for the Cooperation of Energy Regulators, geeft aan dat Europa nu nog te afhankelijk is van LNG. Europa moet op dit moment nog de zekerheid van gasaanbod beschermen. Nu de EU zich richt op het volledig beëindigen van haar afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen tegen 2027 zou de reductie van Russische LNG importen in geleidelijke stappen moeten gaan. Om te beginnen met spot LNG importen uit Rusland, aldus ACER in haar rapport.

De gasprijs is na de recente rally ruim 13% gedaald. Veel volatiliteit binnen een licht opwaartse trend. Op het moment van schrijven, dinsdag 30 april 16:28 uur, handelt de marktprijs bijna 4% hoger.

Prijs TTF gas leverjaar 2025 (eur/MWh) – dag cloud candle, log scale

Silicon Valley Artificial Intelligence Is Running On Coal.

“Internet data centers are fueling drive to old power source: Coal.” – The Washington Post

Steenkool

Als je mobiele telefoon heet wordt, moeten de processoren sneller rekenen of staan er veel apps open. Hetzelfde geldt voor server farms, een groot aantal – tot duizenden – servers die samen zijn gegroepeerd om een betere functionaliteit en toegankelijkheid te bieden.

Het kost veel energie om deze warme servers en airconditioning koel te houden en te laten draaien. Artificial Intelligence (AI) vereist nog meer servers en nog meer energie. De Washington Post schreef dat er twee zaken geregeld moeten worden om tegemoet te komen aan de toenemende elektriciteitsvraag:

  1. Diverse honderden kilometers nieuwe transmissielijnen moeten worden aangelegd.
  2. Verouderde kolencentrales die offline zouden gaan, moeten blijven draaien.

De verouderde kolencentrales ondermijnen de schone energie doelen van Silicon Valley en San Francisco om 100% nul-emissie voertuigen tegen 2035 op de weg te hebben. Silicon Valley staat dan wel achter groene energie, haar business model haalt voordeel uit het gebruik van kolen. Deze tegenstrijdigheid kan worden volgehouden vanwege het uitgebreide netwerk van glasvezelkabels.

De Washington Post schrijft dat kolen nog steeds gebruikt worden. Zelfs in Virginia waar schone energie volledig wordt omarmd door de staat. De server farms brengen geld in het laadje van lokale overheden in de vorm van vastgoedbelasting op land en apparatuur. Green activists walk, but AI money talks.

De kolenprijs is net als de olie- en gasprijs gecorrigeerd vanaf de recente piek. Ook in deze markt zou de trend van neerwaarts naar opwaarts kunnen keren. Voor een opwaartse trend is een nieuw hoogtepunt nodig boven de piek van oktober.

Prijs ICE Coal leverjaar 2025 (usd/t) – week cloud candle, log scale

”I don’t think you’re going to find people stampeding to buy credits to offset their Scope 3 emissions.” – Mark Lewis, Andurand Capital Management

Emissierechten

Het is nu niet de tijd is om te gokken op een bullmarkt in carbon credits. Dit beweert Mark Lewis, hoofd klimaatonderzoek bij grondstoffen hedge fund Andurand Capital Management. Er is toenemend pessimisme in de vrijwillige carbon markten door onrust binnen Science Based Targets initiative (SBTi), werelds grootste arbiter van klimaatdoelstellingen die de emissiedoelen van bedrijven certificeert.

De SBTi  deed begin april een aankondiging die een schok veroorzaakte in de carbonmarkten. De ophef ging over de beslissing om controversiële carbon credits toe te staan ter compensatie van Scope 3 emissies. Deze emissies worden niet veroorzaakt of beheerst door de rapporterende organisatie. Ze worden vrijgegeven elders in de toeleveringsketen en geëmitteerd door andere bedrijven, zoals transport en geleaste assets. Dit type emissies zijn goed voor 90% van totale emissies, afhankelijk van industrie.

Deze beslissing heeft tot gevolg dat windparkbedrijven nu carbon offset credits aan andere bedrijven kunnen verkopen voor het compenseren van hun vervuiling. Dus zonder noodzakelijkerwijs eigen emissies te reduceren. 

Lewis merkt op dat er te veel risico’s zijn voor bedrijven om hun afhankelijkheid van carbon credits substantieel te verhogen. Luiz Amaral, CEO van SBTi, is genuanceerder over Scope 3 emissies en stelt dat niet alle Scope 3-emissies gelijk zijn. Hij benadrukt de noodzaak tot moeilijke beslissingen om de meest effectieve koers te bepalen. Hij erkent de complexiteit van de materie. Lewis van Andurand legt uit dat elke versoepeling van de regels die het gebruik van carbon credits moeten begeleiden, zoals beschreven door SBTi, duidelijk positief is voor de vrijwilligersmarkt – in de marge – omdat het betekent dat er nu potentieel meer kopers zijn dan voorheen.

Daarbij komt nog dat diverse multinationals samen met andere bedrijven, stilletjes afscheid hebben genomen van carbon credits. Waaronder Shell, Europa’s grootste oliebedrijf, en één van de grotere ijzerertsproducenten, Fortescue Metals Group. Of bedrijven hebben hun carbon offset plannen teruggeschroefd door toenemende zorgen over de gevoeligheid van “greenwashing” en het feit dat de meeste credits het klimaat niet echt ten goede komen.

De prijs van emissierechten is in 2023 gehalveerd vanaf de piek van € 105 per ton. Vlak boven € 50 is de prijs met 50% opgeveerd en heeft € 75 aangetikt. De prijs is nog niet overtuigend uitgebroken uit de neerwaartse trend.

Prijs Emissierechten – Dec-24 contract EEX (eur/t) – week cloud candle, log scale

“China is the world’s biggest hydro power producer, having generated an estimated 1,303 terawatt hours of hydropower in 2022.”- Denktank Ember

Hernieuwbaar

De 1.303 terawatt hydropower (TWh) geproduceerd door China komt overeen met ongeveer 31% van de wereldwijde hydro power in dat jaar. Brazilië volgt op geruime afstand met 427 TWh, gevolgd door Canada (398 TWh), Amerika (249 TWh) en Rusland (198 TWh).

Noorwegen staat op de eerste plaats als gekeken wordt naar het aandeel van hydro power in de totale elektriciteitsproductie, namelijk 87,5% van de elektriciteit-energiemix in 2022. Verrassend scoort Paraguay het best op dit vlak. In dit land is hydro power namelijk goed voor 99,7% van de totale elektriciteitsproductie. In onderstaande wereldranglijst op basis van productievolume staat Paraguay op de 15de plek.

India was in 2022 de op vijf na grootste hydro power met ongeveer 175 TWh met waterkracht gegenereerde elektriciteit. Goed voor 9,4% van de elektriciteitsproductie van het land. Volgens Ember hadden fossiele brandstoffen in 2022 nog een aandeel van 77% in de elektriciteitsproductie van India. Voor het grootste deel kolen (74%), gevolgd door gas (2,7%). De hoeveelheid emissie per inwoner is nog altijd relatief laag.

Clean Energy

Emissie-vrije technologieën zoals elektrische voertuigen (EVs), zonnepanelen, windturbines en nucleaire reactoren zijn essentieel voor het omlaag brengen van energie-gerelateerde emissies en om de netto-nul doelstelling van 2050 te kunnen halen.

Sprott heeft onderstaande 9 essentiële componenten die fundamenteel zijn voor de energietransitie, geïdentificeerd in de Amerikaanse Critical Minerals lijst van 2022:

  1. Kobalt: maximaliseert de stabiliteit en levensduur van batterijen. Kobalt zit in 63%van de EV-batterijen
  2. Koper: essentieel voor de geleiding in elektrische infrastructuur, waaronder wind, solar en EV oplaadstations. In het algemeen hebben hernieuwbare energie systemen tot 6 keer meer koper nodig dan traditionele systemen.
  3. Grafiet: de grootste component van lithium-ion batterijen gebruikt voor EVs en energieopslag.
  4. Lithium: Een essentieel onderdeel van elektrolyten in EV batterijen en lithium-gebaseerde energie-opslagsystemen. Tegen 2030 zal naar verwachting 95% van de lithium vraag afkomstig zijn van batterijen.
  5. Mangaan: Gebruikt als een elektrode in veel lithium-ion batterijen voor EVs.
  6. Nikkel: een belangrijk element in batterij kathoden, die een hogere energie dichtheid biedt en een grotere actieradius voor EVs.
  7. Zeldzame aardmetalen: een vitaal component in de magneten die in wind turbines en EVs worden gebruikt.
  8. Zilver: essentieel voor geleiding in zonnepanelen en andere elektrische infrastructuur. Heeft de hoogste elektrische en thermische geleiding van alle metalen.
  9. Uranium: de brandstof voor nucleaire centrales die dispatchable en low-carbon elektriciteit kunnen leveren aan het net. Nucleaire elektriciteit is de tweede grootste contributor aan low-carbon elektriciteitsproductie.

 

COMCAM – analyse op maat

Onze analyse geeft op hoofdlijnen een aantal ontwikkelingen aan die impact hebben op de energieprijzen. Een uitgebreidere analyse bieden we aan als losse dienst. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Op deze analyse rust auteursrecht van COMCAM. Teksten mogen niet worden overgenomen, gekopieerd, openbaar mogen worden gemaakt of verveelvoudigd worden, zonder expliciete toestemming van COMCAM. Ook bij citaten of gedeeltelijke overnames is dit niet toegestaan.

Volg ons op LinkedIn om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de energiemarkt, de energietransitie & verduurzaming.