Ik heb een:

Analyse negatieve stroomuren 2023, verwachting en mogelijke oplossingen

Negatieve stroomprijzen door overaanbod zon- en windenergie.

Er wordt veel wind- en zonne-energie opgewekt. Zo veel zelfs dat de marktstroomprijs steeds vaker overdag negatief is bij overaanbod.

Op deze momenten overstijgt de opwek van duurzame energie de vraag, met onvoldoende mogelijkheid om het stroomoverschot te exporteren naar de buurlanden.

Lees verder voor meer inzicht en achtergrond, een vooruitblik en mogelijke oplossingen hoe om te gaan met de negatieve stroomprijs voor uw zon- of windinstallatie.

Opmerkelijke records zomer 2023

In juli waren er in totaal 65 uren met negatieve energieprijzen, met 15 uur per dag op meerdere zondagen.

Op zondag 2 juli werd er een historisch dieptepunt bereikt met een prijs van -500 euro per megawattuur. Gedurende deze zondag waren er vijftien uren negatieve prijzen opeenvolgend, een nieuw record ten opzichte van de dertien opeenvolgende uren op 13 april 2020. Op deze dag werden nog meer records gebroken. De stroomprijs bleef drie uur lang op -500 euro per megawattuur. Tot slot was er zelfs een negatieve uurprijs tussen 18.00 en 19.00 uur ’s avonds, iets wat nog niet eerder was voorgekomen in ons land.

 

Groei aantal negatieve prijzen in 2023

In 2023 zijn er op er t/m augustus dit jaar al 197 uur op de day-ahead markt, op de onbalansmarkt 1.110 uur.

Hieronder per maand dit jaar de belangrijkste informatie over de negatieve stroomprijs

  • In juli waren er in totaal 65 uren met negatieve energieprijzen, met op 2 zondagen 15 uur. Op zondag 2 juli werd er een historisch dieptepunt genoteerd met een prijs van -500 euro per megawattuur. Op deze zondag waren er vijftien uren negatieve prijzen opeenvolgend, een nieuw record ten opzichte van het vorige record van dertien opeenvolgende uren op 13 april 2020. Andere records in juli:
    • De stroomprijs bleef drie uur lang op -500 euro per megawattuur.
    • Er was zelfs een negatieve uurprijs tussen 18.00 en 19.00 uur ’s avonds, iets wat nog niet eerder was voorgekomen in ons land.
  • In juni was er 140 uur overschot aan stroom. Toch hoefden zonnepanelen of windturbines niet altijd afgeschakeld te worden, omdat er op die momenten ook veel elektriciteit naar de buurlanden werd geëxporteerd. Hierdoor bleven de negatieve stroomprijzen in Nederland die ontstonden beperkt tot 22 uur.
  • Mei was een recordmaand met 50 uren met een negatieve stroomprijs. Op Pinksterzondag was ’s middags zelfs in vrijwel geheel Noordwest-Europa sprake van negatieve stroomprijzen, van Finland tot Frankrijk. Uitzondering was Engeland, maar ook daar worden zon en wind de komende jaren volop uitgebreid.
  • Negatieve stroomprijzen komen traditioneel het vaakst voor in de lente. In deze maanden wordt door zonnepanelen veel stroom opgewekt, terwijl het vergeleken met de zomermaanden ook nog relatief veel waait.
  • De afgelopen jaren kwamen negatieve prijzen incidenteel voor in het weekend of op feestdagen. Dit jaar zijn ook op werkdagen al regelmatig negatieve prijzen genoteerd. Een situatie die door de toename van het aandeel hernieuwbare elektriciteit de komende jaren steeds vaker zal voorkomen.
  • Vooralsnog zijn er geen uren met negatieve prijzen vanaf zes uur ’s avonds tot en met middernacht.
Bron Energieopwek.nl & ICIS Analytics

Ontwikkeling negatieve prijzen vanaf 2019

De groei aan opslag – waaronder batterijen en elektrolysers – en meer stroomverbruik door elektrificatie houdt de groei van het duurzame aanbod niet bij. Dit jaar zal naar verwachting het opgestelde vermogen aan zon en wind met zo’n 25% groeien. Dit zal zorgen dat het aantal uren met negatieve stroomprijzen verder groeit. Zeker in de weekenden in de zomermaanden zijn 6 tot 8 uren met negatieve stroomprijzen mogelijk.

Aantal uren 
2019 3
2020 97
2021 70
2022 85
2023 t/m juli 192

 

Europese ontwikkeling negatieve prijzen

In steeds meer Europese landen zien we een toename in negatieve elektriciteitsprijzen, als gevolg van de grootschalige stimulans voor groene energie in de regio. Deze verschuiving wordt aangewakkerd door een overvloed aan aanbod.

De overvloed aan energie is het resultaat van aanzienlijke investeringen in groene infrastructuur, zoals zonnepanelen en windturbines. Het afgelopen jaar heeft Europa een recordaantal nieuwe zonnepanelen geïnstalleerd, met als doel de afhankelijkheid van aardgas te verminderen. Deze stap volgde op de stijging van de aardgasprijzen een jaar geleden, toen de toevoer werd onderbroken door Rusland.

Hernieuwbare energie in Nederland 2023

De totale productie van hernieuwbare energie groeide in juli  dit jaar met 21% in vergelijking met juli vorig jaar. In juli kende het aandeel van duurzame stroom een forse groei van 46% vorig jaar naar 60%. Dit komt deels doordat de stroomvraag 6% lager uitkwam. Als gevolg van de hoge prijzen bezuinigden consumenten en bedrijven op hun stroomverbruik of de verminderden ze hun productie, soms zelfs door te stoppen. Zonder dit effect zou het aandeel duurzame energie op ongeveer 56% zijn uitgekomen.

Windenergie droeg afgelopen maand het meest bij aan de groei van de hernieuwbare energieproductie. De bijdrage van wind verdubbelde in vergelijking met juli vorig jaar. Dat komt naast de vele wind in juli doordat er meer windturbines op land staan en de groeiende bijdrage van windpark op zee ‘Hollandse Kust Zuid’ steeds meer meedoet. Naar verwachting komt dit windpark eind dit jaar volledig in productie.

De snelle opkomst van zonne- en windenergie, vooral op zee, zet de komende jaren door. Dat zorgt voor steeds meer volatiliteit, zowel op de day-ahead en intraday prijzen als op de onbalansprijzen.

Vooruitblik negatieve prijzen 2024-2026

Verdere groei van duurzame energie en uitfasering van meer flexibele energiecentrales zal ervoor zorgen dat het aantal negatieve uren nog verder zal toenemen.

Tegen 2026 zullen negatieve uren naar verwachting 9-10% van alle uren uitmaken. Tijdens de piekuren vooral door veel opwek van zon in die uren en in de daluren door opwek van wind en lagere vraag. Negatieve prijzen zullen zorgen voor meer volatiliteit, zowel op de day-ahead, intraday als op de onbalansmarkt. 

Toenemende vraag door elektrificatie tezamen met meer inzet van energieopslag in batterij en via elektrolyse zal een dempend effect hebben op het aantal negatieve uren. Beide technologieën kunnen namelijk flexibel worden ingezet juist op de momenten met een overaanbod van wind en zon.

Oplossingen voor negatieve prijzen

Doordat kleinverbruikers voorlopig nog gebruik kunnen maken van de salderingsregeling, heeft een negatieve stroomprijs nog geen gevolgen. Echter, ondernemers met een grootverbruikaansluiting die stroom terugleveren op momenten met een negatieve stroomprijs, moeten hiervoor betalen.

Mogelijke oplossingen in deze situatie om slimmer om te gaan met overaanbod kunnen zijn:

  • de opgewekte stroom achter de meter direct verbruiken of converteren naar een andere energiedrager
  • de opgewekte stroom achter de meter slim delen met andere bedrijven zoals via cable pooling (verschillende rechtspersonen op één aansluiting) (MLOEA)
  • de opgewekte stroom tijdelijk opslaan in bijvoorbeeld een batterij
  • de zonnepanelen tijdelijk uitschakelen zoals met een stuurbox. Een stuurbox wordt aangesloten op de omvormers van uw zonnepanelen. Zodra er een overschot aan energie wordt gesignaleerd op de energiemarkt, ontvangt de stuurbox een signaal en wordt de energieopwek automatisch tijdelijk gedimd of gepauzeerd. Zodra het weer mogelijk is om stroom op te wekken wordt het systeem automatisch geactiveerd

Let op: bij de subsidieregeling SDE+(+)– wordt er geen subsidie uitgekeerd voor de uren dat er niet wordt geproduceerd. Ook zijn er dan geen garanties van oorsprong (GvO’s) die kunnen worden verkocht aan afnemers die groene elektriciteit willen.

Bij een aan aaneengesloten periode van 6 uren of langer met een negatieve prijs wordt er sowieso geen subsidie en geen GvO’s uitgekeerd.

Advies COMCAM

COMCAM kan u adviseren over een passende oplossing voor uw situatie.

Overweegt u te investeren in zon-of windenergie, zorg dan dat de verwachte opwek zo veel mogelijk aansluit bij uw verwachte jaarverbruik.

 

Bronnen: Change.inc, Energieopwek.nl, ICIS Analytics, Solar Magazine , Stratergy.