“This is believed to be the first Australian LNG into Europe since 2009, when there were a couple of Australian cargoes to the U.K. and France.”

Escape velocity bij weinig liquide handel

De rally in Europese energieprijzen lijkt geen plafond te vinden. Escape velocity is weer bereikt in handelsomstandigheden gekenmerkt door een lage liquiditeit. Sinds een paar dagen ligt de productie van vier Franse kernreactoren stil. Dit zorgde afgelopen dinsdag voor elektriciteitsprijzen van meer dan € 300 euro megawattuur in veel Europese landen. De gas- en elektriciteitsprijzen worden verder ondersteund door kouder dan gemiddeld weer met een lager gasaanbod vanuit Rusland en Noorwegen. De steenkoolprijs is hierdoor ook verder gestegen. De ruwe olieprijs en de prijs voor emissierechten bevinden zich in een per saldo neerwaartse trend met een voorlopige top op $85 voor een vat ruwe olie en een prijspiek van € 90 voor emissierechten van een ton CO2.

Ruwe olie

De prijs van Brent olie is in een neerwaartse correctie. Door de maatregelen tegen Omicron zal de vraag naar brandstoffen wat lager zijn door minder transportbeweging. Volgens het International Energy Agency (IEA) is er een overschot van ongeveer 2 miljoen vaten per dag in de eerste helft van 2022. De wereldwijde vraag zal in 2022 stijgen tot 100 miljoen vaten per dag.

Hieronder zijn de dagelijkse en wekelijkse cloud charts van de contractprijs van Brent februari 2021 afgebeeld. De olieprijs bevindt zich onder de dagelijkse cloud, dat duidt op een fase van consolidatie. De prijs veerde 10 dollar op vanaf $65 en is daarna weer scherp teruggevallen door verscherping van de Corona maatregelen wereldwijd. De prijs zette hiermee een hogere bodem neer. De prijs handelt boven de wekelijkse cloud en is dus op weekbasis nog in opwaartse trend.

   Prijs Ruwe olie – Brent Feb 2022 ($/barrel) – candle log scale 

Daily candle log scale met weerstandsgebied in groene cloud

Weekly candle log scale met steungebied in groene cloud

Elektriciteit

De elektriciteitsprijs is weer in een parabolische fase beland. Temperaturen van onder het gemiddelde zorgen voor een steeds hoger ‘prijsplafond’. Voor de koper op de spotmarkt is het te hopen dat de huidige rally snel tot een finale blow-off top gaat leiden.

Energiegigant EDF sloot afgelopen vrijdag 17 december twee kerncentrales nadat er scheurtjes bij één van de twee centrales waren geconstateerd bij een routine veiligheidsinspectie. Ook stakingen zorgen voor een lagere productie van kernenergie. In totaal zijn vier kernreactoren gesloten, goed voor 10% van de totale nucleaire capaciteit in Frankrijk. Hierdoor moet Frankrijk elektriciteit importeren en dieselgeneratoren herstarten.

 

De uitval van zo veel baseload energie – zonder compensatie van wind opwek – zorgde maandag voor Day Ahead prijzen van boven € 300 in Europa. Polen vormde een uitzondering met een gemiddelde prijs van € 164.

Bij het huidige prijsniveau zullen energie-intensieve industrieën hun productie stopzetten en al ingekochte elektriciteit op de spotmarkt verkopen.

Komende weken zal 30% van de Franse nucleaire capaciteit offline zijn. Duitsland verliest volgend jaar 50% van haar nucleaire capaciteit. Ook de output van Duitse windturbines valt tegen. De energiecrisis in Europa verergert in snel tempo en kan in komende weken verder verslechteren, als koud weer blijft aanhouden.

De prijzen voor kalenderjaren van Dutch Baseload Power handelen op extreem hoge niveaus van €315 voor jaar 2022 en op €141 voor jaar 2023, zoals in de onderstaande maandgrafieken is te zien. De voortschrijdende gemiddelden liggen fors lager. Veel harder dan nu kan de prijs niet stijgen in een grafiek op logaritmische schaal.

Prijs Baseload Elektriciteit (eur/MWh) – monthly candle log scale inclusief 5, 10 en 20 maand exponentieel voortschrijdend gemiddelden 

Elektriciteit leverjaar 2022

Elektriciteit leverjaar 2023

Gas

Afgelopen herfst stelde IEA het volgende: “The links between electricity and gas markets are not going to go away anytime soon. Gas remains an important tool for balancing electricity markets in many regions today.”  

De Europese gasprijs is dit jaar met 650% gestegen. Afgelopen maandag steeg de prijs van het Europese benchmark contract met bijna 10%. Dinsdag steeg het front maand contract nog eens met 20%, om te sluiten op €182 per megawattuur.

 

Door de uitval van een aantal nucleaire centrales is er meer gas nodig om aan de elektriciteitsbehoefte te voldoen. Het gasaanbod via de Yamal pijpleiding vanuit Rusland viel echter afgelopen dagen tot nul terug. Daarnaast is de opslag op het continent voor slechts 60% gevuld. Een historisch dieptepunt voor deze tijd van het jaar. De gasvoorraad in Nederland is nog minder gevuld (<50%).

Ook geopolitiek loopt het niet soepel. Afgelopen zondag stelde Duitsland dat het Nord Stream 2 in z’n geheel zal blokkeren als het conflict tussen Rusland en Oekraïne oplaait. Vorige week werd duidelijk dat de certificering in ieder geval is uitgesteld tot juli 2022. Rusland zegt nog steeds te voldoen aan haar contractuele verplichtingen. Sinds 13 oktober zijn er echter geen transacties meer uitgevoerd via het Electronic Sales Platform van Gazprom. De lagere export naar Europa wordt voor een deel veroorzaakt door de lage temperatuur in Moskou zelf. Of de verlaagde export direct geopolitiek gerelateerd is of niet, de aanhoudende spanningen zorgen voor een extra risicopremie in de prijs. De markt prijst dus de kans in op meer aanbodverstoringen deze winter.

De Financial Times rapporteerde dat de gasprijs een dusdanig hoge premie heeft ten opzichte van andere regio’s, dat veel schepen met LNG afbuigen richting Europa. Een LNG-tanker uit de VS is op 15 december vlakbij India gedraaid met het plan om de LNG te leveren in Europa. Eerder dit jaar was de omgekeerde situatie het geval: LNG werd naar Azië getransporteerd vanwege de hogere bieding aldaar. De vraag is in hoeverre deze extra 15 tot 20 extra LNG-schepen de komende twee maanden het gastekort op het continent zullen oplossen.

De EU bezint zich inmiddels op het verlengen van lange termijn aardgascontracten. Rusland heeft al aangegeven dat de huidige energiecrisis te wijten is aan Europa zelf, en dat het te veel vertrouwt op de spotmarkt. Dit vertrouwen in marktwerking is momenteel één van de oorzaken van het extreem hoge prijsniveau. De prijs van kalenderjaar 2022 is deze maand meer dan verdubbeld en kalenderjaar 2023 lift hierop mee.

Prijs TTF Gas (eur/MWh) – monthly candle log scale inclusief 5, 10 en 20 maand exponentieel voortschrijdend gemiddelden  

Gas leverjaar 2022

Gas leverjaar 2023

Steenkool

China heeft haar steenkoolproductie fors opgevoerd. Het aantal stookdagen neemt toe waardoor meer vraag naar steenkool. De energiecrisis in dit land wordt mede veroorzaakt door het tekort aan steenkool. Lokale overheden hebben daarom rolling blackouts ingesteld voor energie-intensieve industrieën.

Door de vergroening van de wereldeconomie zijn veel ontwikkelde landen in 2021 weer steenkool gaan gebruiken. Door het snelle economische herstel en de dramatische stijging van aardgasprijzen is steenkool een goedkoop alternatief. In 2021 steeg de opwek door verbranding van steenkool met 9%. Volgens de IEA is de hoeveelheid opwek met deze fossiele brandstof op weg naar een recordniveau. China is verantwoordelijk voor 50% van de wereldwijde opwek van elektriciteit via steenkool. Het record consumptieniveau van 2013/2014 zou mogelijk in 2022 overtroffen kunnen worden.

Volgens IEA-baas Fatih Birol is het toegenomen gebruik van steenkool “een verontrustend teken van hoe ver de wereld verwijderd is van haar inspanningen om emissies naar nul te brengen.” De netto nul emissie-beloftes die India en China hebben gemaakt zijn nog niet zichtbaar in de korte termijn voorspellingen voor de vraag naar steenkool. Een flinke gap tussen ambitie en actie, aldus de IEA.

De steenkoolprijs voor kalenderjaar 2023 is sterker opgeveerd dan de prijs van kalenderjaar 2022. Hierdoor is de backwardation op de steenkooltermijncurve flink afgenomen, terwijl die in elektriciteit en gas recent weer sterk is toegenomen met kalenderprijzen 2022 ruim twee keer zo hoog als die van 2023, zoals in bovenstaande vier grafieken zichtbaar is.

Prijs ICE Coal 2022 en 2023 (usd/t) – monthly candle log scale inclusief 5, 10 en 20 maand exponentieel voortschrijdend gemiddelden

Kolen leverjaar 2022

Kolen leverjaar 2023

Emissierechten

De Environmental Social Governance-manie die de transformatie in de energiesector tracht te versnellen, heeft fossiele brandstof bedrijven de mogelijkheid ontnomen om kapitaal te reserveren voor zowel uitbreidingsinvesteringen (CAPEX), als uitgaven voor onderhoud (OPEX) van bestaande capaciteit. In plaats daarvan is het kapitaal naar “virtue-signaling” groene projecten gegaan die onbetrouwbare energiebronnen blijken te zijn.

De prijs van emissierechten (Dec 2022) heeft op 9 december een niveau van € 90 per ton aangetikt en is teruggevallen naar een (voorlopige) bodem op € 73,50. De directe trigger voor de forse daling was de dreiging van interventie door de Europese Commissie.

 Prijs Emissierechten – Dec-22 contract EEX (eur/t) – monthly candle log scale inclusief 5, 10 en 20 maand exponentieel voortschrijdend gemiddelden

 

Op korte termijn vormt zich een patroon van lagere toppen en lagere dalen. Het is mogelijk dat de prijs weer een langere consolidatiefase ingaat tot in het nieuwe jaar.

Op dit moment is er een lage liquiditeit op de markt en zijn er weinig veilingen. Een opleving in kolen opwek zou een bid kunnen geven.

Extra grafieken

 

Frankrijk is nu importeur van elektriciteit door de uitval van nucleaire energie.

 

De afwezigheid van wind zorgt daarnaast voor opwaartse prijsdruk.

 

Gas uit Rusland valt weer tegen.

 

Het extreme verschil tussen TTF en Henry Hub gas zorgt voor vreemde bewegingen van LNG- schepen.

 

Met een gasprijs in de EU vergelijkbaar met $340 voor een olievat.