Russian Fossil Fuel Revenues Double Despite Western Sanctions.”

Hoe langer Rusland door westerse sancties wordt geïsoleerd, hoe minder energieaanbod beschikbaar voor Europese raffinaderijen. En hoe hoger de energieprijzen. De Russische energie-export daalt. Door het hogere prijsniveau zijn de inkomsten van de staatsbedrijven in olie en gas verdubbeld, is de roebel gestabiliseerd en kan de militaire machine van Poetin worden gefinancierd. Een recent rapport van Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) over scheepvaartbewegingen toont aan dat Rusland, sinds de invasie in Oekraïne, € 62 miljard heeft verdiend aan de export van olie, gas en kolen.

De Russische export naar energiehongerig Europa bedroeg afgelopen twee maanden in totaal € 44 miljard, vergeleken met € 140 miljard voor het gehele fiscale jaar 2021.

De EU ontvangt 40% van het gas, 46% van de kolen en 30% van de olie uit Rusland. Er zijn geen snelle en eenvoudige substituten als dit aanbod wordt verstoord. Duitsland was de afgelopen twee maanden de grootste importeur van Russische energieproducten. Duitse bedrijven en unies hebben gewaarschuwd dat een embargo op Russische energie een grote impact zal hebben op industrie en werkgelegenheid.

Ruwe olie

Volgens de media zijn al onze economische problemen tijdelijk, gerelateerd aan de Russische invasie. In feite blijft de wereldwijde olieproductie al sinds 2019 achter bij de gevraagde volumes. Hierdoor zal de wereldeconomie op onverwachte manieren kunnen inkrimpen, o.a. in de vorm van economische lockdowns en agressie tussen landen onderling. Het is waarschijnlijk dat het tekort aan ruwe olie de komende jaren zal toenemen. Het zal de wereldeconomie richting conflict duwen en inefficiënte spelers elimineren.

Een prominent adviseur van Olaf Scholz zei dat Berlijn voorstander is van een olie-embargo, maar een ‘paar maanden’ nodig heeft om zich voor te bereiden op het stopzetten van de Russische verschepingen van ruwe olie. Duitsland had eerder aangegeven tot het eind van dit jaar nodig te zullen hebben.

Andere landen, vooral in Oost-Europa, hebben aangegeven bij te springen als het aanbod in Duitsland in gevaar komt. Polen zegt bijvoorbeeld klaar te staan om een Duitse raffinaderij via Gdansk te beleveren. Russisch staatsbedrijf Rosneft is eigenaar van de raffinaderij en zal mee moeten werken.

De olifant in de kamer is dat een aantal Oost-Europese landen bijna 100% afhankelijk is van Russische olie. Veel landen benaderen volledige afhankelijkheid. Europese landen importeerden in november 2021 zeven keer meer Russische olie dan Amerika.

Prijs Ruwe olie – Brent juli 2022 ($/barrel) – dag candle, log schaal

Elektriciteit

De Franse elektriciteitsprijs is in een opwaartse trend en is meer dan 30% harder gestegen dan de Duitse prijs, die sterker op fossiele brandstoffen leunt voor de elektriciteitsproductie. De Franse elektriciteitsprijzen zijn meer dan vier keer zo hoog dan in dezelfde tijd in 2021 door de afgenomen nucleaire productie. Hierdoor is meer druk ontstaan op andere opwekbronnen en dit heeft een supply crunch veroorzaakt.

Bloomberg meldt dat nucleaire uitval en overheidsmaatregelen, die bepalen dat de elektriciteitsprijs niet boven een bepaald plafond mag komen, voor EDF zullen resulteren in een verlies van € 26,2 miljard aan inkomsten. Frankrijk is de grootste exporteur van elektriciteit in Europa. De aanhoudende uitval van nucleaire reactoren zal steun bieden aan de prijs op het continent. Zeker nu Rusland roebels vraagt in ruil voor fossiele brandstoffen.

Hieronder is de wekelijkse prijsontwikkeling afgebeeld voor de levering van Nederlandse elektriciteit in het derde kwartaal. De prijs is afgelopen weken in een grotendeels zijwaartse consolidatie.

Prijs Baseload Elektriciteit Q3 2022 (eur/MWh) – week candle, log scale

Aardgas

De sancties die opgelegd zijn, werken niet om Rusland hard te treffen. De zelf-sanctionering door westerse bedrijven uit angst voor reputatieschade of andere schade én de dreiging van een olie-embargo, zullen vooral de Europese industrie en consument raken. Het aanpakken van oligarchen werkt ook averechts, want hun kapitaal gaat weer richting Rusland. De roebel is alweer terug op pre-invasie niveau. Wat in eerste instantie een reddingslijn was, is nu een rugwind voor de roebel ten opzichte van de dollar. Door de koppeling van de roebel aan de goudprijs (5000 roebel voor één gram goud) zal de roebel in dollartermen sterker worden wanneer de goudprijs in dollar stijgt. Dit legt effectief een bodem onder de roebelkoers.

Ondertussen op planeet aarde, hebben vier EU-kopers gasbetalingen in roebels gedaan. Minstens 10 landen hebben een Russische bankrekening in roebels geopend. Italië gaf maandag 2 mei aan dat het openstaat met roebels te betalen voor Russisch gas. Dit werd vrij snel daarna officieel ontkend.

Als Duitsland en andere landen hun eigen sancties naar de letter volgen, moeten de betalingen worden stopgezet. Maar dat zou acceptatie van de sancties inhouden die de landen (nog) niet hadden willen opleggen. Het impliceert enorme economische en sociale kosten, waardoor de steun van het publiek voor Oekraïne snel zal verwelken. Door de gaslevering aan Polen en Bulgarije af te sluiten, laat Poetin zien dat hij niet bluft. Warschau en Sofia kopen niet veel Russisch gas. Van de 155 miljard kuub (bcm) die de EU afgelopen jaar van Rusland kocht, is Polen goed voor 10 bcm en Bulgarije 3 bcm. Het afsluiten kost Rusland weinig in termen van inkomstenverlies, maar is een duidelijke boodschap aan Duitsland. Scholz zit met een zwaar dilemma. De Europese gasimport is hypocriet en financiert de Russische militaire machine, en onhoudbaar, want de EU blijft hierdoor afhankelijk van Moskou.

Prijs TTF gas winter 2022-2023 (eur/MWh) – dag candle cloud chart, log scale

Steenkool

Op de vorig jaar gehouden COP26 conferentie besloten 40 landen kolen uit hun energiemix te faseren. Ondanks deze belofte bereikte de wereldwijde elektriciteitsopwekking via kolen een all-time high in 2021. Het blijkt dat het elimineren van kolen uit de energiemix nog niet zo eenvoudig is.

De opwek van elektriciteit via kolen steeg in 2021 met 9,0% naar 10.042 Terawattuur, de grootste procentuele stijging sinds 1985. De belangrijkste reden is de prijs. Kolen is werelds meest betaalbare brandstof. Helaas gaat de goedkope energiebron gepaard met een hoge prijs voor het milieu en is kolen de grootste bron van energie gerelateerde CO2-uitstoot.

De Chinese import uit Rusland groeit aanzienlijk. In het eerste kwartaal van 2022 steeg de importwaarde met $21,73 miljard, een jaar-op-jaar stijging van 31%. Met betrekking tot dit percentage staat Indonesië overigens op de eerste plaats met 31,4%.  Op 7 april kondigde de EU een vijfde ronde van sancties aan, inclusief een verbod op Russische kolen. De zwaarste sanctie tot nu toe is het uitsluiten van Russische banken deel te nemen aan het wereldwijde betalingssysteem. Nadat Visa en Mastercard hun diensten hebben stopgezet in Rusland, zijn Russische banken van plan om kaarten uit te geven op basis van China’s UnionPay systeem. UnionPay kaarten worden in meer dan 70 landen en regio’s uitgegeven. Op 20 april kwam RBC echter met het nieuwsbericht dat UnionPay niet wil samenwerken met Russische banken uit angst gesanctioneerd te worden.

Prijs ICE Coal 2023 (usd/t) – dag candle cloud, log scale

Emissierechten

Groene waterstof wordt door de Nederlandse overheid beschouwd als belangrijke transitiebrandstof, als duurzaam alternatief voor gas. Waterstof geproduceerd met zon of wind is CO2-neutraal en hoeft niet uit Rusland te komen. De VVD en D66 willen daarom de productie en import van waterstof stimuleren en een groot deel, van de in het regeerakkoord gereserveerde 15 miljard euro voor duurzame energie, hiervoor inzetten.

Prijs Emissierechten – dec-22 contract EEX (eur/t) – dag candle cloud, log scale

COMCAM – markt analyses op maat

Meer weten? We bieden onze kennis, analyses en inzichten als losse dienst aan op maat voor uw bedrijf. Zo blijft u op de hoogte van alle relevante trends en ontwikkelingen in energie inkoop, de verwachte prijsontwikkelingen tot 3 jaar vooruit en alle relevante marktontwikkelingen op de energiebeurzen en wet- en regelgeving.

Meer weten? Mail ons via info@comcam.pro of via ons contactformulier.