Van vonk tot vrije markt: 226 jaar energie in Nederland
Wie heeft de energie in Nederland in handen? Rond 1800 waren dat de molens en de turf: bijna de helft van ons energieverbruik kwam uit wind, water en biomassa, ruim een derde uit turf. Daarna volgden de gemeente, de Staat en de Europese markt. Nu bepaalt de ruimte op het net wat een bedrijf kan.
Scroll door één doorlopend landschap, van de windmolens van 1800 tot het volle stroomnet van nu. Klik op een punt in het landschap voor meer uitleg.
Landschap laden…
Wat 226 jaar energie ons leert
Energie volgt geopolitiek. Door de olieboycot van 1973 verviervoudigde de olieprijs, en Nederland kreeg autoloze zondagen. In 2022 bereikte de gasprijs in augustus recordhoogtes, en de overheid stelde een prijsplafond in voor huishoudens.
De markt werd Europees. De stroomprijs komt tot stand op een gekoppelde Europese markt. Sinds 1 oktober 2025 wordt stroom voor de volgende dag per kwartier verhandeld. Inkopen draait daarmee om timing en risicobeheer.
Schaarste verschuift. Van kolen naar olie, van olie naar gas, en nu naar ruimte op het net. Op 30 juni 2026 wachtten 15.498 aanvragen op ruimte om stroom af te nemen.
Wat betekent dit voor u
De kwartiermarkt, netcongestie en de Energiewet raken uw energie-inkoop en uw risicoprofiel. COMCAM helpt bedrijven sinds 2010 met toegang tot de energiebeurzen, een passend risicoprofiel en het beheer van hun energieportefeuille. Een Portfoliomanager denkt met u mee over wat dit voor uw bedrijf betekent.
Bronnen
- CBS: Tijdlijn historische energie (1800-1965) en Tijdlijn steenkoolwinning; StatLine 80030NED, 84575NED, 82610NED en 00372
- ASME: stoomgemaal De Cruquius; IEEE (ETHW): Pearl Street Station 1882
- Clingendael International Energy Programme: vondst Groningenveld 1959; NLOG en NAM: Groningenveld
- Parlement.com: autoloze zondagen 1973-1974; Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken: olieboycot 1973; Tweede Kamer: verhoor parlementaire enquête Groningen
- Staatsblad 1989, 535 (Elektriciteitswet 1989), 1998, 427 (Elektriciteitswet 1998), 2003, 540 (marktopening), 2008, 61 (splitsing) en 2025, 40 (inwerkingtreding Energiewet)
- TenneT: twintig jaar TenneT; Nord Pool en EPEX: start CWE-marktkoppeling 2010; NEMO Committee: kwartierhandel day-ahead per 1 oktober 2025
- Europese Commissie: EU-emissiehandel sinds 2005; Verordening (EU) 2022/2578
- Rijksoverheid: Dashboard Groningen, einde gaswinning 1 oktober 2023, wet sluiting Groningenveld 19 april 2024; Staatscourant 2022, 34154 (prijsplafond)
- Gasunie en Vopak: EemsEnergyTerminal Eemshaven, 2022
- Netbeheer Nederland en Landelijk Actieprogramma Netcongestie: wachtlijsten per 30 juni 2026
- Wereldbank Pink Sheet en ECB-wisselkoersen: TTF-jaargemiddelden (eigen berekening)
Geldt dit ook voor uw bedrijf?
Onze energiespecialisten kijken graag wat dit betekent voor uw aansluitingen, uw contract en uw inkoopsituatie. Vrijblijvend.
