Health Center Hoenderdaal

Gezondheidscentrum Hoenderdaal, een groot sportcomplex in Driebergen met tennisbanen, padelbanen, een fitnesscentrum en eetgelegenheden, stond voor een belangrijke beslissing met betrekking tot het energieverbruik en mogelijke besparingen. Gezien het grote aantal zonnepanelen en de hoge energierekening leek de aanschaf van een accu een logische stap. Toch bleven er twijfels bestaan. Hoenderdaal besloot een second opinion in te winnen, niet bij een leverancier, maar bij een onafhankelijke partij: COMCAM. En dat heeft zijn vruchten afgeworpen. „Als je in een project als dit al vroeg de verkeerde afslag neemt, ben je uiteindelijk veel meer geld kwijt.”

Met meer dan 4.000 gebruikers en uitgebreide faciliteiten, zowel binnen als buiten, stond Gezondheidscentrum Hoenderdaal voor een belangrijke beslissing op het gebied van energie. „Energie is voor ons een grote kostenpost. Alles moet worden verwarmd of verlicht, dus we verbruiken behoorlijk wat elektriciteit en gas,” legt financieel directeur Marcel Sleutjes uit.

Met 1.600 zonnepanelen op het dak had Hoenderdaal al een grote stap in de richting van duurzaamheid gezet. Toch bleef het gevoel bestaan dat er meer mogelijk was. “We zagen dat we overdag veel energie opwekken, maar dat die terugvloeit naar het net, terwijl we ’s avonds juist veel verbruiken. Dan vraag je je af: kunnen we dit slimmer inrichten?”

Er ontbrak een cruciale stap

Het oorspronkelijke idee was duidelijk: een accu. „We hebben eigenlijk te snel conclusies getrokken,” geeft Marcel eerlijk toe. „We spraken met een acculeverancier die zei: een accu is de oplossing. Dat klonk logisch, dus hebben we meteen een offerte aangevraagd en zelfs subsidie aangevraagd. Achteraf bleek dat ze gewoon hun eigen product wilden verkopen.”

Het Flex-e-subsidieprogramma van het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) bood een aantrekkelijke financiële stimulans: een subsidie van maximaal 35% op de investering in een accu, in de Flex-e-ronde die toen gold (percentages en voorwaarden verschillen per ronde). Vooral bij investeringen die al snel in de honderdduizenden lopen, maakt dat een groot verschil. Maar die aanvraag werd afgewezen. De reden: een ontbrekende of gewijzigde ATO (aansluit- en leveringsovereenkomst). Zo’n overeenkomst bepaalt hoeveel elektriciteit u mag afnemen en terugleveren aan het net. Dat is cruciaal, want het bepaalt direct of en hoe u überhaupt gebruik kunt maken van een accu. “Dat was een echte eyeopener. Toen begonnen we ons echt af te vragen: pakken we dit wel holistisch genoeg aan? Welk probleem proberen we eigenlijk op te lossen?”

“We hadden al het gevoel dat we dit soort kwesties niet meer in ons eentje moesten proberen op te lossen. Er komt gewoon zoveel bij kijken. Dan heb je een partner nodig die samen met jou een onafhankelijke blik op de zaken kan werpen.”

Terug naar de basis: eerst inzicht, dan pas beleggen

Dat was het moment waarop Hoenderdaal besloot het anders aan te pakken. Niet meteen investeren, maar eerst inzicht verwerven. COMCAM kwam in beeld via een bestaande samenwerking op het gebied van energiecontracten.

In plaats van meteen door te gaan met een nieuwe aanvraag, werd in onderling overleg besloten om even een stapje terug te doen. Eerst inzicht. Pas daarna investeren. Met behulp van een Flex-e-scan werd het volledige energieprofiel van Hoenderdaal in kaart gebracht, zelfs tot op uurbasis. Dit leverde voor het eerst echt inzicht op in:

• wanneer er energie wordt verbruikt
• wanneer deze wordt gegenereerd
• waar de pieken en dalen zich bevinden
• en waar energie „weglekt“ of, omgekeerd, waar kansen liggen

Wat hebben we ontdekt? In de zomer is er sprake van een structureel overschot aan zonne-energie, terwijl in de winter, en met name ’s avonds, het verbruik het hoogst is. Bovendien gaat een groot deel van het gasverbruik naar warm water en verwarming.

Belangrijkste conclusie: er zijn meerdere opties beschikbaar

Hoewel een accu nog steeds een optie was, bleek uit de analyse dat dit niet per se de beste eerste stap is. „Leveranciers sturen je al snel een bepaalde kant op”, zegt Marcel. „Maar achteraf blijkt dat zo’n oplossing soms op wankele grond is gebouwd.”

Uit het onderzoek van COMCAM zijn verschillende maatregelen naar voren gekomen. “We kregen zes opties voorgelegd, elk vergezeld van een analyse van de kosten, voordelen, nadelen en haalbaarheid. Dat helpt enorm bij het voeren van een productieve interne discussie.” In dit geval ligt het grootste voordeel niet in opslag, maar in de slimme elektrificatie van warmte. “Denk bijvoorbeeld aan het opslaan van energie in de vorm van warm water, dat we later gebruiken om te douchen. Maar ook aan het verschuiven van de warmtevraag naar zonnige uren en het optimaliseren van bestaande systemen. Dat soort zaken hebben in ons geval een grotere impact.”

Op gegevens gebaseerde beslissingen

Hoewel de aandacht aanvankelijk vooral uitging naar het vinden van een concrete oplossing, ontstond er in de loop van de tijd een heel ander uitgangspunt. De focus verschoof naar het verkrijgen van inzicht in het daadwerkelijke energieverbruik, het verkennen van toekomstige mogelijkheden en het nemen van datagestuurde beslissingen op basis van feiten in plaats van aannames.

Daarnaast kwam er nog een ander voordeel aan het licht: de Flex-e-scan zelf kwam in aanmerking voor een subsidie die in die ronde 50% van de kosten dekte. Dit maakte de overstap naar grondig onderzoek veel toegankelijker en verlaagde de drempel om het proces zorgvuldig uit te voeren.

Van inzicht naar een haalbaarheidsstudie

Terwijl Hoenderdaal aanvankelijk meteen voor een oplossing ging, is er nu een duidelijke gefaseerde aanpak. Eerst inzicht verwerven met een Flex-e-scan, vervolgens een kostenanalyse uitvoeren in de vorm van een haalbaarheidsstudie, en pas daarna investeren. „Die volgorde is echt cruciaal,” benadrukt Marcel. „Als je in het begin ergens een verkeerde afslag neemt, ben je uiteindelijk veel meer geld kwijt.”

Op basis van de scan wordt nu de volgende stap overwogen: een haalbaarheidsstudie. In deze fase wordt een concrete berekening gemaakt om vast te stellen welke oplossingen het beste aansluiten bij de ambities van Hoenderdaal, wat de benodigde investering is, hoe de terugverdientijd eruitziet en welke rol subsidies daarin spelen. Hierbij worden scenario’s onderzocht zoals (hybride) warmtepompen, slimme warmwaterproductie en mogelijk een accu, maar ditmaal met een solide onderbouwing en afgestemd op de concrete situatie.

“Voor ons gaat het niet alleen om geld. We willen ook kijken of we kunnen helpen de overbelasting van het elektriciteitsnet te verminderen.” Als we het elektriciteitsnet minder belasten, komt dat niet alleen ons ten goede, maar ook de netbeheerder. Tegelijkertijd willen we onze eigen afhankelijkheid en kwetsbaarheid verminderen. Momenteel voeren we overdag veel stroom terug naar het net en halen we er ’s avonds en in de winter veel uit. Als je dat slimmer organiseert en zelfvoorzienender wordt, ben je simpelweg beter af.”

De rol van onafhankelijk advies

Volgens Marcel ligt de kracht van COMCAM in de combinatie van technische expertise en marktinzicht. “Het is een genot om samen te werken met het duo dat ons begeleidt. De ene beschikt over uitgebreide technische kennis op het gebied van netbeheer en systemen, terwijl de andere een breed marktinzicht heeft. Dat is precies de combinatie die je nodig hebt.”

Hij is van mening dat de onafhankelijkheid van COMCAM essentieel is. “Leveranciers sturen je altijd in de richting van hun eigen oplossing, maar dat is niet altijd in jouw belang. Er zijn zoveel opties en zoveel regels, subsidies en overeenkomsten met netbeheerders; het is bijna onmogelijk om dat allemaal zelf bij te houden.” Ook continuïteit speelt een rol. “Alle gegevens en inzichten zijn nu bij één partij ondergebracht. Ons energieprofiel is volledig in kaart gebracht. Dat betekent dat berekeningen op de juiste gegevens zijn gebaseerd.”

Een duidelijk traject naar een weloverwogen investering

Het resultaat tot nu toe is dat een risicovolle subsidieaanvraag, die mogelijk zonder de juiste onderbouwing opnieuw zou zijn ingediend, tijdig is voorkomen. In plaats daarvan is er nu een volledig inzicht in het energieverbruik en het profiel, wat een veel sterker uitgangspunt biedt. Op basis hiervan zijn concrete aanknopingspunten voor duurzaamheid geïdentificeerd en is er een duidelijk traject uitgestippeld naar een goed onderbouwde investering die ook binnen de capaciteit van de elektriciteitsaansluiting past.

“Als ondernemer zou ik COMCAM zeker aanbevelen,” concludeert Marcel. “Vooral als je met dit soort kwesties te maken hebt. Ze helpen je niet alleen om sneller beslissingen te nemen, maar, en dat is nog belangrijker, om de juiste beslissingen te nemen.”