Netcongestie halverwege 2026: regionale wachtlijst voor afname nadert 10 gigawatt
Op deze pagina
Wie een nieuwe of zwaardere aansluiting op het stroomnet nodig heeft, moet op veel plekken wachten. Netbeheer Nederland publiceerde op 5 oktober de cijfers over het eerste halfjaar van 2026: de wachtlijst groeit trager, maar de vraag naar vermogen blijft stijgen. Ook de spelregels zijn veranderd: sinds 1 juli staan groot- en kleinverbruikers in congestiegebieden op één wachtlijst.
De wachtlijst groeit trager, het gevraagde vermogen blijft stijgen
Het aantal aanvragen stijgt minder hard, maar samen vragen ze steeds meer vermogen. Op 30 juni 2026 stonden bij de regionale netbeheerders 15.498 aanvragen voor afname op de wachtlijst, tegen 15.154 eind 2025. Het gevraagde vermogen steeg in dezelfde periode van 9.305 naar 9.986 megawatt, bijna 10 gigawatt. Eind 2024 ging het nog om 11.922 aanvragen en 6.739 megawatt.
In het eerste halfjaar kwamen 2.656 nieuwe afnameverzoeken binnen. Netbeheerders honoreerden er 1.699 en 613 verdwenen om andere redenen van de lijst. Bij invoeding, vooral zonneparken en zonnedaken, daalde het aantal aanvragen voor het eerst licht, naar 8.558. Het gevraagde vermogen steeg wel, naar 5.693 megawatt.
Wachtlijst bij de regionale netbeheerders, 2022 tot medio 2026
Toon de cijfers
| Invoeding | Afname | |
|---|---|---|
| 2022 | 1.991 | 668 |
| 2023 | 6.423 | 6.065 |
| 2024 | 8.440 | 11.922 |
| 2025 | 8.612 | 15.154 |
| medio 2026 | 8.558 | 15.498 |
Deze cijfers gaan over grootverbruikers. Kleinverbruikers staan pas sinds 1 juli op de wachtlijst en zijn nog niet meegeteld. Netbeheer Nederland verwacht daarom dat het aantal afnameverzoeken het komende halfjaar sterk toeneemt. Bij TenneT, de beheerder van het landelijke hoogspanningsnet, stonden 205 aanvragen voor afname en 156 voor invoeding op de lijst.
Eén wachtlijst, met voorrang voor drie groepen
In congestiegebieden staan sinds 1 juli 2026 groot- en kleinverbruikers op één wachtlijst. Die werkt op volgorde van aanvraag, maar aanvragen met maatschappelijke prioriteit gaan voor. De ACM legde in december 2025 vast wie voorrang kan krijgen. Netbeheerders moeten dat kader sinds 1 januari 2026 toepassen in gebieden waar het net vol is. Tot 1 januari 2027 gaat capaciteit die vrijkomt uit de voormalige reservering voor kleinverbruik alleen naar aanvragen met voorrang.
Wie gaat voor op de wachtlijst
| Volgorde | Categorie | Wat valt eronder (ACM) |
|---|---|---|
| 1 | Congestieverzachters | Partijen die zorgen dat er meer ruimte op het net komt, zodat anderen ook het net op kunnen |
| 2 | Veiligheid | Bijvoorbeeld acute gezondheidszorg, defensie en waterbeheer |
| 3 | Basisbehoeften | Bijvoorbeeld woningbouw, onderwijs, telecommunicatie en openbaar vervoer |
| 4 | Overige aanvragen | Op volgorde van aanvraag |
Voorrang gaat niet vanzelf. U moet met bewijsstukken bij de netbeheerder aantonen dat uw aanvraag in een van de drie categorieën valt. Valt uw aanvraag daarbuiten, dan kunnen aanvragen met voorrang u in de rij passeren.
Procedures worden korter, maar een deel is nog een voornemen
Sinds 1 oktober 2026 duren rechtszaken over netuitbreiding korter. Een beroep tegen projecten vanaf 21 kilovolt gaat nu in één keer naar de hoogste rechter, die binnen zes maanden uitspraak moet doen.
Het kabinet kondigde op 11 september een pakket van tien besluiten aan. Een deel daarvan is nog een voornemen. Het gaat om minder vergunningen voor hoogspanningsstations, wat enkele maanden tot anderhalf jaar kan schelen, en om het gebruik van de 'vluchtstrook' van het net: reservecapaciteit die bedrijven mogen benutten als zij hun gebruik bij een storing tijdelijk verminderen. Een vrijstelling van stikstofvergunningen wacht nog op een akkoord in Brussel.
Wat betekent dit voor u?
- Vraag uw netbeheerder naar de verwachte wachttijd in uw gebied. De situatie verschilt per regio en per netbeheerder.
- Denkt u dat uw project voorrang verdient, bijvoorbeeld omdat het ruimte op het net vrijmaakt? Verzamel dan nu de bewijsstukken die de netbeheerder vraagt.
- Wacht niet alleen af. Netbeheerders doen klanten op de wachtlijst ook een flexibel aanbod, waarmee een deel van de verzoeken alsnog wordt gehonoreerd.
- Kijk eerst naar uw eigen verbruik. Verbruik verschuiven of besparen geeft vaak al ruimte binnen uw huidige aansluiting.
- Reken bij nieuwe plannen met lange doorlooptijden. De kortere rechtsgang helpt, maar de vluchtstrook en de lichtere vergunningplicht zijn nog geen regels die gelden.
Bronnen: Netbeheer Nederland, Stand van de Uitvoering halfjaar 2026 (5 oktober 2026) en persbericht Stand van de Uitvoering 2025 (2 april 2026); ACM, Codebesluit prioriteringsruimte transportverzoeken 2025 (12 december 2025); Rijksoverheid, nieuwsbericht over crisiswetgeving voor het stroomnet (11 september 2026); Staatsblad 2026, 211 en 212 (17 juli 2026).
Geldt dit ook voor uw bedrijf?
Onze energiespecialisten kijken graag wat dit betekent voor uw aansluitingen, uw contract en uw inkoopsituatie. Vrijblijvend.
