Vaste energiekosten: waarom netbeheerkosten en energiebelasting blijven stijgen

Wie zijn energiekosten wil verlagen, kijkt bijna altijd naar de leveringsprijs. Dat is logisch, want het is het enige deel van de rekening waarover onderhandeld wordt. Maar het is niet het deel dat de afgelopen jaren het hardst is opgelopen. De vaste componenten van de rekening, de netbeheerkosten en de energiebelasting, zijn gereguleerd, niet onderhandelbaar en worden elk jaar opnieuw vastgesteld. Het mechanisme erachter is voorspelbaar, de hoogte niet.

Waaruit uw vaste energiekosten bestaan

Een zakelijke energierekening valt uiteen in vier blokken: de leveringskosten voor de energie zelf, de netbeheerkosten voor het transport, de belastingen daarover, en overige posten zoals meetdiensten. Alleen het eerste blok beweegt mee met de marktprijs. De rest wordt vastgesteld door de toezichthouder en de wetgever. Bij een kleinere aansluiting is het aandeel van netbeheerkosten en belastingen in het totaal relatief groot; bij een energie-intensieve afnemer domineert de leveringscomponent. Dat aandeel bepaalt hoeveel een tariefstijging voor u werkelijk betekent.

Waarom de netbeheerkosten stijgen

De hoogte van de netbeheerkosten wordt bepaald door de Autoriteit Consument en Markt (ACM). De ACM stelt per netbeheerder jaarlijks de maximaal toegestane tarieven vast, binnen meerjarige methodebesluiten. Netbeheerders bepalen hun tarieven dus niet zelf en u kunt er niet over onderhandelen. Achter de jaarlijkse stijging van de transporttarieven voor elektriciteit zitten drie mechanismen die telkens terugkomen:

• Gestegen inkoopkosten van landelijk netbeheerder TenneT voor het transport van elektriciteit over het landelijke net. Regionale netbeheerders belasten die kosten door in hun eigen tarieven.
• Nacalculatie van eerdere jaren. Blijkt achteraf dat de vastgestelde tarieven te laag of te hoog zijn geweest, dan verrekent de ACM dat verschil in de tarieven van latere jaren. Een tariefsprong gaat dus niet altijd alleen over het lopende jaar.
• Toenemende investeringen om het energienet toekomstbestendig te maken. Netbeheerders verdienen die investeringen terug via de transporttarieven die bij u als aangeslotene in rekening worden gebracht.

Deze drie mechanismen werken elk jaar opnieuw, in wisselende verhoudingen. Wat de tarieven voor een specifiek jaar precies zijn, publiceren de ACM en uw netbeheerder in de tarievenbesluiten van dat jaar. Ga voor een begroting altijd van die actuele besluiten uit en niet van de tarieven van vorig jaar.

Elektrificatie is de kostendrijver onder de tarieven

De reden dat er zo veel geïnvesteerd moet worden, is dat de vraag naar elektrisch transport structureel toeneemt. De elektrificatie van gebouwen, vervoer en industrie zorgt voor een sterk stijgend elektriciteitsverbruik. Daar komt bij dat er steeds meer decentraal wordt opgewekt en opgeslagen: zonnepanelen, laadpalen, warmtepompen en batterijen. Om dat toenemende transport aan te kunnen, moet het elektriciteitsnet op veel plaatsen verzwaard én uitgebreid worden.

Netbeheerders investeren daarvoor de komende jaren gezamenlijk tientallen miljarden euro’s. Dat is dus geen incidentele verhoging maar een meerjarige beweging: zolang het net wordt verzwaard en uitgebreid, blijven de transporttarieven onder opwaartse druk staan. Netcongestie is daarvan het zichtbare symptoom; de tarieven zijn de rekening.

De energiebelasting verschuift tussen gas en elektriciteit

De energiebelasting kent aparte tarieven voor gas en elektriciteit, elk met een eigen degressieve schijfstructuur: hoe meer u verbruikt, hoe lager het tarief per eenheid in de hogere schijven. De tarieven worden jaarlijks in het Belastingplan vastgesteld.

De beleidsrichting van de afgelopen jaren is een hogere belasting op gas tegenover een lagere belasting op elektriciteit, om elektrificatie aantrekkelijker te maken ten opzichte van aardgas. Voor een bedrijf met een grote gasvraag is dat een structureel oplopende post. Hoe de verschuiving in een specifiek jaar uitpakt, hangt af van het Belastingplan van dat jaar en van uw eigen verhouding tussen gas- en elektriciteitsverbruik. Controleer daarvoor altijd de actuele tarieven; bijzondere regelingen en vrijstellingen voor energie-intensief gebruik zijn politiek in beweging.

Wat dit van u vraagt

Netbeheerkosten en energiebelasting zijn niet onderhandelbaar. Dat betekent niet dat u er geen invloed op heeft, alleen dat die invloed niet bij uw leverancier ligt maar bij uw eigen aansluiting en verbruiksprofiel.

• Bij een grootverbruikaansluiting hangen de transportkosten mede af van uw gecontracteerde transportvermogen en van uw hoogst gemeten piek. U betaalt voor gereserveerde capaciteit, ook als u die niet gebruikt. Toets of uw gecontracteerd vermogen nog past bij wat u werkelijk afneemt.
• Eén kwartier waarin te veel tegelijk aanstaat, kan de piekcomponent voor een langere periode vastzetten. Dat is terug te zien in uw eigen kwartierwaarden.
• Omdat de energiebelasting degressief is, levert een besparing per kWh of m³ bij hogere verbruiken minder op dan bij lagere. Reken een besparingsmaatregel door met de schijf waarin u werkelijk zit, niet met een gemiddeld tarief.
• Neem de verwachte ontwikkeling van de vaste componenten mee in uw budget. Wie alleen de leveringsprijs begroot, begroot een deel van de rekening.

Wat er voor uw situatie getoetst moet worden

Hoe zwaar een tariefstijging aankomt, verschilt per aansluiting, verbruiksprofiel en contractvorm. Een vaste leveringsprijs beschermt u niet tegen een stijging van de netbeheerkosten of de energiebelasting: die worden daar los van doorbelast. Dat is een van de meest gemaakte aannames in energiebegrotingen.

COMCAM legt uw kwartierwaarden en aansluitgegevens naast de actuele tarieven, zodat zichtbaar wordt welk deel van uw rekening met de markt beweegt en welk deel niet. Wilt u weten hoe uw kostenopbouw eruitziet en waar de ruimte zit? Neem contact met ons op.