Het einde van OPEC: wat betekent dit voor de oorlog in Iran en de wereldwijde energieprijzen?
Hebben de VAE zojuist een zeldzame verschuiving in de wereldwijde energiemarkten veroorzaakt? De Verenigde Arabische Emiraten zeiden dinsdag dat ze OPEC vóór 1 mei zouden verlaten na 60 jaar lidmaatschap. Dit brengt een klap aan het kartel toe nu de oorlog in Iran verdeeldheid tussen de Golfstaten en Iran blootlegt.
Het vertrek van de VAE, één van de grootste producenten van de groep met 15% van de totale export, verzwakt OPEC's controle over de wereldwijde olievoorziening en vergroot de kloof tussen de VAE en Saoedi-Arabië. Bovendien belemmert de ontbinding van OPEC Iran's vermogen om olie-export in de toekomst als economische hefboom te gebruiken.
Het spel van OPEC is nul concurrentie en kunstmatige schaarste. OPEC werd in de jaren zestig opgericht als een handelsconsortium van olieproducenten, maar werd in de jaren zeventig een economisch wapen om druk te houden op de VS en andere landen die Israël hulpverleenden. Dit leidde tot een wurggreep op 40% van de wereldwijde olievoorraad en een aanvankelijke explosie van de benzine-inflatie. De prijzen aan de pomp verviervoudigen. Dit resulteerde in een tien jaar durende stagflatie, het samengaan van inflatie en stagnatie.
Beperkte exporten werden de status quo en hogere prijzen de norm in de decennia daarna, met korte momenten van verlichting. Als OPEC-lid profiteert Iran al lange tijd van deze bottleneck als OPEC-lid. De wereld van energie is echter in korte tijd drastisch veranderd.
Een onafhankelijke VAE, niet langer beperkt door OPEC-limieten, heeft nu de mogelijkheid de productie te verhogen, van 3 miljoen vaten per dag tot meer dan 5 miljoen vaten per dag. Nieuwe concurrentie zal waarschijnlijk ook zorgen voor hogere productiesnelheden in Saoedi-Arabië.
De energieminister van de VAE, Suhail Mohamed al-Mazrouei, vertelde aan Reuters dat de beslissing is genomen na onderzoek naar diverse energiestrategieën. De kwestie is ook niet met een ander land besproken. "Dit is een beleidsbeslissing, genomen na een zorgvuldige blik op het huidige en toekomstige beleid met betrekking tot productieniveau," aldus Mazrouei.
Ook zou de wereld volgens hem meer energie eisen. De VAE zou kunnen voldoen aan deze behoefte. Dit betekent dat de VAE de concurrentie strategisch voor willen lopen in een poging de markt met olie te overspoelen nu de situatie Hormuz stabiliseert. Saoedi-Arabië heeft aangegeven eveneens de productie in 2027 te willen verhogen.
Een mogelijk scenario is dat het tijdperk na de Iranoorlog door de aanbodzijde wordt bepaald, met lagere energieprijzen in de komende twee jaar. Het zou het einde kunnen betekenen van de sturing die de markt in de afgelopen 50 jaar heeft gekenmerkt.
De VAE zijn goed gepositioneerd de crisis in Hormuz te doorstaan met de Habshan–Fujairah (ADCOP) pijpleiding die de Hormuz volledig omzeilt en ongeveer 2 miljoen vaten per dag vervoert. Dit voordeel stelt hen in staat de exportgroep te leiden als de oorlog geëindigd is.
Een mogelijke toename van de concurrerende productie in de Golf en afnemende weerstand tegen meer boren en raffineren in de VS kunnen bijdragen aan energiezekerheid voor het Westen op de lange termijn. De kortetermijnvisie is echter minder rooskleurig. Zelfs als Hormuz binnen twee maanden opengaat, heeft de scheepvaart door de zeestraat waarschijnlijk tot eind 2026 nodig om te herstellen. In dit scenario kunnen de prijzen na 2027 aanzienlijk dalen; het uiteenvallen van de grootste OPEC-leden zou een ongekende marktgebeurtenis zijn met verstrekkende gevolgen.
De oorlog in Iran is een belangrijke oorzaak van deze verschuiving, maar om enig voordeel te behalen zal de Hormuz zo snel mogelijk moeten heropenen. In het grotere, strategische geheel betekent dit het einde aan de onderhandelingsmacht van Iran. Het regime zal zich hiertegen zo veel mogelijk willen verzetten.
Recente berichten over "tanktop" en afnemende opslagcapaciteit van Iran maken onderhandelingen tot een prioriteit voor het regime. Anders zou hun exportvermogen jarenlang lager zijn vanwege het verlies van oliebronnen door stilleggingen en drukschade. Het lijkt erop dat de VAE en andere exporteurs in de Golf zich nu voor deze eventualiteit positioneren.